Report Menu
All Cards
324. වතුර බෝතලය
- වතුර බෝතලයක් ගත්විට එහි බර පාට භෞතික ලක්ෂණ ආදිය විස්තර කළ හැකිය
- තවත් අයෙකුට මෙම වතුර විශ සහිතය, මෙම වතුර නුගුණය ලෙස පවසමින් වතුර පානය කිරීම කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය බිඳවීමේ හැකියාව ඇත
- වතුර බෝතලය පුද්ගලයාට සාක්කුවේ දාගත හැකිය. රැගෙන යා හැකිය. නමුත්, එවිට වතුර බෝතලය එකකි. පුද්ගලයා තව එකකි. දැනුම උපමාවක් ලෙස මෙවන් දෙයකි
- නමුත් වතුර පානය කළ විට වතුර සහ පුද්ගලයා ලෙස දෙකක් නොපවතී. වතුර සහ පුද්ගලයා එකකි, වෙන්කළ නොහැක
- එම වතුර කෙරෙහි විශ්වාසය බිඳ වැට්ටවීමක් පැනවිය නොහැක. තවද පානය කළ වතුර වල පාට බර ආදී භෞතික ලක්ෂණ ද ඉස්මතු කළ නොහැක
- එය එකක්ම වී ඇති බැවින් එය සහ මෙය ලෙස වෙනසක් නොපවතී. අවබෝධය හෝ ප්රත්යක්ෂය මෙවැනිය
- එය ඵලයක් වන අතර එය තව කෙනෙකුට දිය නොහැක
- කළ හැකි වන්නේ එය සිදුවූයේ කෙසේද ලෙස ජලය පානය කළ ක්රමය විස්තර කිරීමය
- අන් ආකාරයෙන් එයට අදාල නිවැරදි ධර්මය වන්නේ ජලය පානය කළ ආකාරයයි. එයින් පමණක් පිපාසය සංසිඳීම සිදුවේ
323. කුඹුරු කෙටීම
- කුඹුරු කෙටීමක් සිදු කරන්නේ වගාවක් සඳහාමය
- මේ ආකාරයෙන් කුඹුර කෙටීම සැපය, අර ආකාරයෙන් කුඹුර කෙටීම සැපය යයි ලෙස බේදයක් නැත
- මොන ආකාරයෙන් කුඹුර කෙටුවත් උරුම වන්නේ වෙහෙස මහන්සිය සහ සම්ප්රයුක්ත වශයෙන් දුකය
- කොටන ලද කුඹුරක් එතනින් නතර වන්නේ නැත. වගා කිරීම රැක බලා ගැනීමද අවසානයේ බෝග විකුණා ලැබෙන ධනයෙන් නැවත සිදු කරන්නේ කුඹුරු කෙටීමය
- එලෙසම මෙය සැපය, එය සැපය කියමින් සිදු කරන ලෞකික ගනුදෙනු තුළ ඇති වන්නේ දුකක්ය
- එම ලෞකික ගනුදෙනු තවත් ලෞකික ගනුදෙනුවකට පාර කපන අතර කුඹුරු කෙරුවාව සේ චක්රයක් ලෙස වරින් වර තමා වෙත පැමිණෙන්නේ දුකමය
- උපමාවක් ලෙස ලෞකික ජීවිතය යනු එය දුකය, මෙය සැපය කියමින් ක්රමය වෙනස් කරමින් නැවත නැවත සිදු කරන කුඹුරු කෙටීමක්ය
- ඉතිරියක් නැත. ලාභයක් නැත. අවසානයේ කුඹුර තුලම ජරා ජීර්ණව මිය පරලොව යාමට සිදුවන්නේය.අප සංසාරය තුළ මේ ආකාරයෙන් ඕනෑ තරම් කුඹුරු කොටා ඇත
- සංසාරය නැමැති මෙම දුක්ඛිත කුඹුරට, කුඹුරු කෙටීමට සමුදීමට කාලය එළැඹ ඇත
322. අඛණ්ඩත්වය සහ පුරුද්ද
- නිවැරදි බව සහ ප්රතිපදාවේ අඛණ්ඩත්වය ප්රතිඵල කෙරෙහි සෘජුවම බලපාන සාධක වේ
- මේ සඳහා පුරුද්දක් ලෙස දිනපතා යමක් ධර්මය වෙනුවෙන් සිදු කළ යුතුය. නැතහොත් ධර්මය අමතකව ගොස් ඒය නැවත සිහිපත් වනු ලබන්නේ බොහෝ කාලයකට පසුවය
- අප නොයෙක් දේ නොයෙක් මාතෘකා අනුව ධර්මානුකූල ප්රවේශයකින් ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ අපගේ ඔබගේ යහපත සඳහාය. හේතු සකස්වීම සඳහාය
- එය කියවීම පුරුද්දක් කර ගනිමින් ප්රතිපදාව අමතක වීමට නොදී පවත්වා ගැනීම, යම් ධර්මයක් මතුකර ගැනීම ආදිය සිදු කරනු ඇතැයි අප තුළ අපේක්ෂාවක් ඇත
- අධර්මයක් වුවද ලෝකය තුළ පවතින්නේ එය පැවතීමට අදාළ ධර්මයක් ද එහි පවතින බැවිනි
- එබැවින් ඕනෑම අධර්මයකින් වුවද ධර්මයක් මතුකර ගත හැකිය
- ධර්මය යනු කෙළවරක් නොමැති ලෞකික ඉගෙනීම් ආදී තවත් ඉගෙනීමක් නොවේ. එහි න්යායන් වැටහුණු පසු ප්රත්යක්ෂය සමඟ එහි නිමාව සිදුවේ
- ඒ සමගම බඩගින්න පිපාසය පීඩාව දුක සැප කනස්සල්ල ආදී සියල්ල අවසන් වේ. දුක්ඛිත සසර ගමන අවසාන වේ
- එම නිසා දිනපතා භාවනාව ධර්මශ්රවණය හෝ වෙනත් යම් පුරුද්දක් ඇතිකර ගන්නේ නම් කාලයත් සමඟ නොදැනුවත්වම ධර්ම අවබෝධයන් සිදුවනු ඇත
321. සසරට බිය විය යුතුය
- මේ ඉර හඳෙන් පෝෂණය වන ලෝකය තුළ සත්වයෝ සැප විඳින්නේ නැත. සසර යනු උලක් උඩ ගෙවෙනා ජීවිතයක් වැනිය. කුඩා වෙනස්වීමක් සිදුවුවහොත් බරපතල කර්ම සකස් වන්නේ ය
- කෙසේ නමුත් අප සසරට වැටී අවසානය. එය සිදුවූයේ කෙසේදැයි සොයා පලක් නැත. සිදුවී ඇති තුවාලයකට බෙහෙත් බැඳීම වෙනුවට එය සෙවීමට ගියහොත් සිදුවන්නේ සුව කර ගැනීමට පවතින කාලයද අහිමි වීමය
- වාතය, ජලය ආදිය කැළඹුණු විට කළ හැකි හදිය අප දනිමු. එයින් සිදු වන්නේ උපරිම වශයෙන් මරණය වුවත් මෝහයෙන් මත් වූ සිත කැළඹුණු විට සිදුවන විනාශය කාලය වශයෙන් කල්ප ගණනක් විය හැකිය
- අපට අද දිනයේ ද මෙය හොඳ යැයි, මෙය ගුණයයි කියමින් නොයෙකුත් ආකාරයෙන් ආහාර සකස්කොට බඩ වැලක් පිරවීමට සිදුවී ඇත්තේ අතීතයේ වරදවා වටහා ගත් සිත නිසාය
- සත්වයාට උරුම වී ඇති දුර්වල ඉන්ද්රියන් හේතුවෙන් හටගන්නා රූප ශබ්ද ගන්ධ ආදිය හටගන්නේ ම දෝෂ සහිතවය
- නමුත් එය වටහාගැනීමට නොහැකි සිත එය සත්ය යයි විශ්වාස කරමින් මුලාවී ඒ තුළ විපාක පිණිස නොයෙකුත් බරපතළ කර්මයන් සකස් වන්නේ තමාද නොදැනුවත්වය. එය ප්රමාණ කළ නොහැකි අසරණ භාවයකි
- ඒවා වළක්වා ගැනීමට නොහැකි වන්නේ නම් එයට අදාළ විපාකයන් ඉදිරි බව තුළ තමාටම ගෙවීමට සිදුවන්නේ කිසිදු සමාවකින් තොරවය
- බිරිඳ, ස්වාමිපුරුෂයා, දරුවන්, ඥාතීන් සහ හිතවතුන් ආදී කිසිවෙකු එවිට පිළිසරණට නොසිටිනු ඇත
- එම නිසා මේ පිළිබඳ ඉගැන්වීම සහිත තථාගත ශාසනය හමුවූ මොහොතේ වහ වහා තමාගේ පිළිසරණ තමාම සකසා ගත යුතුය
320. අභ්යන්තර ස්වභාවය
- දොඩම් ගසක්, එය කුමන ස්ථානයක සිටවූව ද, අවසානයේදී ලබා දෙන්නේ දොඩම් පමණි. එහි මූලික අභ්යන්තර ස්වභාවය බාහිර පරිසරයෙන් වෙනස් කළ නොහැක
- ගසක් සිය පැවැත්මට අවශ්ය වාතය, පස, ජලය සහ හිරු එළිය වැනි බාහිර පරිසර සාධක උපයෝගී කර ගනිමින් තමන්ටම ආවේණික වූ ඵලය (දොඩම්) නිපදවයි.
- අනෙකුත් ගස්වලට ද මෙම බාහිර සැපයුම (ජලය, පස, හිරු එළිය) එකම වුවත්, ඒ සෑම ගසක්ම තමන්ගේ ජානයට සහ ස්වභාවයට ආවේණික වූ ඵලයක්ම (අඹ, පොල් ආදිය) බිහි කරයි
- සමහර ගස් බාහිර සැපයුම එක සේ භාවිතා කළද එයින් සිදුවන නිෂ්පාදන එම ගසට හෝ පරිසරයට හෝ කිසිම යහපතක් සිදු නොකරයි
- ඒ ආකාරයෙන්ම, මිනිසුන්ද එකම ආහාර ද්රව්යයන් (පාන්, බත්, කව්පි, මුං ඇට වැනි දෑ) ආහාරයට ගෙන එකම බාහිර සාධක සහිත ලෝකය බෙදා ගත්තද, ඔවුන්ගේ අභ්යන්තර 'නිෂ්පාදනයන්' සහ ඒවායින් ඇතිවන බලපෑම එකිනෙකාට වෙනස් වේ
- සමහර පුද්ගලයන්ගෙන් කරුණාව, මෛත්රිය, සහ ගුණ යහපත්කම් වැනි දේ සමාජයට මුදා හැරෙන විට, තවත් අයගෙන් ද්වේශය, ඊර්ෂ්යාව සහ ගැටුම් වැනි දේ බිහිවේ
- විශාල පිරිසක් එම එකම බාහිර සැපයුමෙන්ම පෝෂණය වෙමින් පින පව තුළ කොටුවෙමින් තවමත් සසර සිරකරුවන් ලෙස සිටියි
- කළ යුත්තක් සහ නොකළ යුත්තක් නොවැටහෙන මෙම මානසික තත්ත්වයන් තුල අපිද සංසාරයේ බොහෝ කාලයක් ගත කළේ වෙමු
- නමුත් දැන් වටිනා මහගු අවස්ථාවක් එළැඹී ඇත. මෙයට පිළියම් කිරීම පහසු කාරණයක් නොවේ. නමුත් හොඳින් සිහිය ඇතිකර ගනිමින් පහසුවෙන් විසඳිය හැකි ප්රශ්න මුලින් විසඳමින් ක්රමානුකූලව අඛණ්ඩව ප්රතිපදාව කළ යුතුය
- වීර්යය අඩුවන බව දැණුනු විට නොයෙකුත් උපක්රම යොදමින් සිතෙහි පසු බැසීම වැළැක්විය යුතුය. මෙවිට නොදැනුවත්වම සියලු ප්රශ්න විසඳෙනු ඇත
319. බලය විනාශයට මුලකි
- බොහෝ පිරිසක් බලයට තණ්හා කරති. ආශා කරති. එම නිසාම බලය ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් ඕනෑම දෙයක් කිරීමට මැලි නොවෙති
- කොපමණ ප්රබල බලයක් පවතීද ඒ බලය තුළින් සිදු විය හැකි කර්මයන්ද ඉතා ප්රබලය
- මිනිසුන් බහුතරයක්, පිරිස් බලය, කාය බලය, මුදල් බලය ආදියට ඇලුම් කරන්නේ බොහෝවිට කාමයන් පිනවීමටය. මෙමඟින් පියවි සිහියද නැතිවන අතර සක්කායදිට්ඨිය තව තවත් ස්ථාවර වීමට වඩාත් ඉඩකඩ ඇත
- තම අනිසි බලය තුළ ලබාගන්නා තීරණ මගින් බොහෝ විට සිදුවන්නේ අනෙක් පිරිසට හානියක්ය. අන් අයගේ නිවන පවා අහිමි කිරීමේ හැකියාව ඒ තුළ ඇත
- නමුත් බලයන් අතරින් ඇත්තෙන්ම බලවත් විය යුත්තේ සිතෙහි බලයයි. ක්ලේශයක් ඇතිවන විටම එය හඳුනා ගැනීමේ බලය පැවතිය යුතුය. ඒවා දුරු කිරීමට සිතේ බලය සහ ශක්තිය පැවතිය යුතුය
- මක්නිසාද දුක් විපාක නිර්මාණය කරන සසර ගමනට පාර කපන සිතට, නැවත උප්පත්තියත් සමග සියලු බලයන් අහිමි කිරීමේ හැකියාව පවතින බැවිනි.
- නිහතමානීකම තුළින් යම් ආකාරයකින් සිත පාගා දැමීමක් සිදුවේ. සිත ස්වභාවයෙන්ම කැමැති වන්නේ මාන්නයට පත්වීමටය. නමුත් එයට එරෙහිව නැගී සිටීමට ප්රඥාව ආදී මානසික බලයක් පැවතිය යුතුය
- තම කැමැත්තට එරෙහිව නැඟී සිටීම යනු තවත් ඉතා අපහසු කාරණයකි. ඒ සඳහාද ප්රබල බලයක් අවශ්ය වේ
- ලෞකික බලයන් නිසි ලෙස පාලනය නොකළහොත් අවසානයේ එම බලයන් තමන්ටම එරෙහිව ක්රියාත්මක වනු ඇත.
318. මම සහ සොබාදහම
- සොබාදහම යනු මම ය. මම යනු සොබාදහම ය
- ආහාර ගැනීම, ආශ්වාස කිරීම ආදී නොයෙකුත් ලෙස සොබා දහමෙහි කොටස් කයට එකතු වෙයි
- මල පහ කිරීම, මුත්රා කිරීම, දහඩිය, සෙම සොටු කබ ආදී ලෙස ශරීරයේ කොටස් සොබාදහමට එකතුවේ
- එනම් එය මෙයට මෙය එයට එකතු වෙයි. පවතින්නේ සමතුලිතයකි. මෙහි මනා අවබෝධයක් ඇතිවිට පහත පරිදි එම අවබෝධය භාවිතා කළ හැකිය
- උදාහරණයක් ලෙස පරිසරය විනාශ කිරීම යනු මම මාව විනාශ කර ගැනීමක් ආදී ලෙස ද සොබාදහම තුළින් මම දැකිය හැකිය
- වැස්ස යනු මමය, සුළඟ යනු මමය, මුහුද යනු මමය, ආදී ලෙස සොබා දහමෙහි ඇති කොටස් මම ලෙස මෙනෙහි කළ හැක
- අනෙක් ආකාරයෙන් කයෙහි කොටස් සොබාදහම ලෙස සැලකිය හැකිය. ඇස කන නාසය ආදීය සොබා දහමම ලෙස සැලකිය හැක
- එවිට සොබා දහම සහ මම අතර පවතින භේදය දුරු වේ. දෘෂ්ටීන් වලට විශාල පහරක් එල්ල වේ
- මේ ආකාරයෙන් වැටහීම සිදුවන විට කෙනෙක් පුද්ගලයෙක් පැනවිය නොහැකි බව ද සිදුවී ඇත්තේ මුලාවක් බව ද මනාව වැටහෙනු ඇත
317. පිළිතුර සංඥාව
- වර්තමානයේ ඇතිවී තිබෙන ප්රශ්න යනු ඇත්තෙන්ම මේ මොහොතේ ඇතිවූ ප්රශ්න නොවේ. අතීතයේ ඇතිකරගත් ප්රශ්න වලට ලැබෙන පිළිතුරුය
- උදාහරණයක් ලෙස අඹ ගෙඩි, අඹ කොළ ආදිය ඇතිවීම යනු ප්රශ්නයක් නොවේ
- අතීතයේ අඹ ගසක් සෑදීම ලෙස හේතුවක් සකස් වී ඇත එයට ලැබුණු පිළිතුරු ලෙස දැකිය හැකිය
- බොහෝ විට අතීතයේ ඇති කරගත් ප්රශ්නවලට ලැබෙන්නේ එක් පිළිතුරක් නොවේ. වරින් වර විශාල විවිධ වූ පිළිතුරු ප්රමාණයක් ලැබේ
- මේ මනුස්ස ජීවිතයද අතීතයේ සිදුකරගත් කර්මයට ලැබෙන විපාකයකි. එනම් එයද අතීත ප්රශ්නයකට, වර්තමානයේ ලැබුණු පිළිතුරක් ලෙස දැකිය හැකිය
- බුද්ධත්වය යනුද බොහෝ කාලයක් අතීතයේ සකස් කළ හේතූන්ට ලැබුණ ඵලය වේ. අන් ආකාරයෙන් අතීත ප්රශ්නයකට ලැබුණු වර්තමාන පිළිතුරක් ලෙසද දැකිය හැක
- යම් දෙයක් ප්රශ්නයක් ලෙස දකින විට, පිච්චීම වැඩිය. පිළිතුරු සොයන්නටම පෙළඹේ. ප්රශ්නයට නැවත නැවත පිළිතුරු සොයන්නට යෑමෙන් ඉතා වෙහෙසට පත්වේ. නැවත කර්මද සකස්වේ
- එය පිළිතුරක් ලෙසම දකින විට නැවත නැවත පිළිතුරු සෙවීමක් අනවශ්ය බැවින් සාපේක්ෂව සිතෙහි නිවීමක් ඇතිවේ
- එම නිසා වර්තමානයේ ලැබෙන්නේ පිළිතුරුය. එයට අදාළ ප්රශ්නය අතීතයේ සිදුවී ඇත, ආදී ලෙස මෙනෙහි කරමින් මෙම සංඥාවද ප්රගුණ කිරීම සිතෙහි නිවීම ඇතිවීම පිණිස හේතුවක් වනු ඇත
316. විපාක දීමට සුදුසු පරිසරය
- කර්මයක් විපාක දීමට නම් ඒ සඳහා සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වී තිබිය යුතුය. පරිසරය නිසි ලෙස සකස් වී නොමැති විට යම් ආකාරයකින් කර්මයන් අහෝසි වීම හෝ සැර බාල වීම සිදුවිය හැකිය
- මානසිකව පුණ්ය වූ පරිසරයක් ඇත්තෙකුට, විපාක දීමට ඇති කර්මයන්හි සැර බාල වන බව අංගුත්තර නිකායේ ලෝණඵල සූත්රයේ සඳහන් වේ
- දරුවන්, බිරිඳ, ස්වාමිපුරුෂයා සහ ඥාතීන් යනු කර්මයන් විපාක දීමට ඉතා සුදුසු පරිසරයකි
- තම දරුවා, බිරිඳ, ස්වාමිපුරුෂයා යැයි සිතා සිටියද අවසානයේ ඔවුන් ලංවී ඇත්තේ කර්මයන් විපාක දීමට බව බොහෝ අය නොදත් කාරණයකි
- තමා සතු අගනා වටිනා වත්කම් නැතිවෙන විට ඇතිවන වේදනාව දරා ගැනීම අපහසුය. එවැනි වූ පරිසරයක් ද දුක් වූ කර්ම විපාක දීමට ඉතා සුදුසු පරිසරයකි
- ස්වාමිපුරුෂයා, බිරිඳ සහ දරුවන් වුවද ඔවුන්ගේ නඩත්තුව අපි කැමති ලෙස සිදුකළ නොහැක. නීතියන්ට යටත්ව සහ ඔවුන්ගේ කැමැත්තට එකඟව සිදු කළ යුතුය
- කුඩා වෙනසක් සිදුවුවහොත් මිනී මැරුමක්, ගෙල වැළලා ගැනීමක් හෝ වස බීමක් වැන්නක් බලාපොරොත්තු විය හැකිය
- මනුස්ස ශරීරය සමෙන් ආවරණය වුණු බඩවැල් ගොඩක්ම මිස ඒ තුළ රන් මිණි මුතු මැණික් නොපවතී
- එහිම සරණ යනවා මිස ජීවිත කාලය අවසන් වන තුරුම එය හඳුනා ගැනීමට නොහැකි තරම් අන්ධකාරයක් ඒ තුළ පවතී
315. දිට්ඨෙ දිට්ඨ මත්තං
- ඇසට සිදුවන්නේ පෙනීමකි. එය එපමණකි. එය පැහැදිලි කර ගැනීමට දරන උත්සාහයක් පහත පරිදි වේ
- පෙනීම දැනගැනීම ලෙස විඤ්ඤාණය ස්පර්ශ කරයි. විඤ්ඤාණය යනු දැනගැනීමම වේ. දැනගැනීමේ හැකියාව විසින් එය හඳුනා ගනී
- දැන ගැනීමේ හැකියාව අන් ආකාරයෙන් විපාකයක් බැවින් කළ හැකි වන්නේ නැවත දැනගැනීමකට හේතු සකස් නොකිරීමයි. තවද එම දැනගැනීම සිදුවන්නේ හේතුඵල ලෙස වන අතර මනසේ අපිරිසිදු කමට සාපේක්ෂව එය සිදුවේ
- දැනගැනීමේ දෝෂය අන් ආකාරයෙන් කර්මයන් සකස් වීමේ යතුරයි. ඇස, රූපය සහ චක්ඛු විඤ්ඤාණය එකතු වූ තැන ස්පර්ශයක් සිදුවේ
- අඳුරේ ඇති අපිරිසිදු කණ්නාඩියක් මතට ආලෝකය වැටුණු විට එය ක්රියාත්මක වන්නේ අපිරිසිදු ස්වභාවයෙනි. එය ආලෝකයේ ප්රශ්නයක් නොවන අතර එය කණ්නාඩියේ දුර්වලතාවයකි
- එලෙසම අපවිත්ර විඤ්ඤාණය තුළ ඇතිවන සියලු දැනගැනීම්ද අපවිත්රභාවයෙන් තෙත්ව අපවිත්ර භාවය මිශ්රව පවතී
- කණ්නාඩිය පිරිසිදු කර ඇති අවස්ථාවේදී ආලෝකය වැටුණු විට ඇතිවන ප්රතිබිම්බයද පැහැදිලිය. තාත්විකය. පිරිසිදුය
- මනස පිරිසිදු කළ යුත්තේද ඒ හෙයිනි. එවිට පිරිසිදු කණ්නාඩියකින් පැහැදිලි ප්රතිබිම්බයක් ලැබුනා සේ පිරිසිදු මනසින් දකින විට සියල්ලෙහි යථාර්ථය පැහැදිලිව පෙනෙනු ඇත.
- එවිට එම පිරිසිදු දැන ගැනීම හේතුවෙන් ලෝක යථාර්ථය යම් සේද සිතද ඒ බවටම පත්වනු ඇත
314. සූර පප්පා
- සූර පප්පා, ජිම් පප්පා ආදී චරිත රැගත් එම කාටූනය ලොකු කුඩා කාගේත් සිත් ගත් ඉතා ජනප්රිය කාටුන් වැඩසටහනකි
- නමුත් සූර පප්පා, ජිම් පප්පා ආදී බොහෝ චරිත වලට කොපමණ ඇලුම් කළත් එවැනි චරිතයන් ඇත්තෙන්ම නැත
- ඒ සියල්ල සහ ඒ වටා ගොඩනැගෙන සම්පූර්ණ කතාව මානසිකව සකස් වූ ලෝකයකි
- යම් උදාහරණයක් ලෙස ඇත්තෙන්ම පඹයෙක් සිටිනා විට, එතැන සිටිනුයේ පඹයෙකු නොව මිනිසෙකු යැයි දැනගැනීම වේනම් ඒ දැනගැනීම අනුව අපට හැඟෙනුයේ එම ස්ථානයේ මිනිසෙකු සිටින බවයි
- අනෙක් ආකාරයෙන් මිනිසෙකු සිටින තැනක දැනගැනීම පඹයෙකු ලෙස වේනම් අපට හැඟෙනුයේ එම ස්ථානයේ සිටින්නේ පඹයෙක් බවයි
- මෙයින් අදහස් වන්නේ බාහිර කුමන දේ පැවතුණද කුමන දේ නොපැවතුණද අපගේ දැනගැනීම යම් සේද ඒ අනුව සියල්ල සකස් වන බවයි
- ලෝකය තුළ සත්ය වශයෙන්ම සත්වයෙකු පුද්ගලයෙකු පැනවිය නොහැකි අවස්ථාවක අපගේ දැනගැනීම වී ඇත්තේ සත්වයෙක් පුද්ගලයෙක් සිටිනා ලෙසය
- අපට සියලු කර්ම සකස් වී ඇත්තේ මූලිකවම එම දැනගැනීම පදනම් කරගෙනය
- තථාගත ශාසනය තුළ සිදු කෙරෙන්නේ එම දැනගැනීම පිළිබඳ මුලාව පෙන්වාදී දැනගැනීම නිවැරදි කිරීමක් පමණි
313. මරණානුස්සතිය
- පායන හිරුගේ බැස යාම ඒකාන්තයෙන්ම සිදුවන්නේය. එලෙසම අපගේ මරණයද නිශ්චිතවම සිදුවන්නේය
- ජීවත්වන සියලු දෙනාගේ ජීවත්වීම පවතින්නේ මරණය එළඹෙනතුරු පමණි
- යම් අවුරුද්දක, යම් මාසයක, යම් දිනයක, යම් පැයක, යම් තත්පරයක අපගේ මරණයද ලියැවී ඇත
- නිරතුරුව හුස්ම අදිමින් මොහොතින් මොහොත පණ ගසන මේ ජීවිතය තුළ පුදුමය වන්නේ තවමත් ජීවත් වීමය
- හෘදය ස්පන්දනය වන මොහොතක් පාසා පණ ගසමින් සිදුවන්නේ එක් ස්පන්දනයක සිට ඊළඟ ස්පන්දනය තෙක් මරණය කල් දැමීමයි
- අතීතයේ බොහෝ පිරිසක් ජීවත් වුවද ඒ කිසිවෙකුට මරණයෙන් බේරීමට නොහැකි විය.
- උප්පත්තිය හිමිවන්නේ ඒකාන්ත මරණයද සමගය. සියල්ල පවතින්නේ පින පවතින තුරු පමණි
- හෘද මාංශය, නහර, බඩවැල් කුණු නොවී නිසි පරිදි පවත්වා ගනිමින් අපව ජීවත් කරවීමට ශරීරය තුළ පවතින නොයෙකුත් පද්ධතීන් දිනපතා විශාල කෘත්යයක් සිදු කරනු ලබයි
- මරණාසන්න මොහොතේදී සිතේ ඇතිවන ව්යාකූලත්වයෙන් මිදීමට, ඉතා විශාල ආරක්ෂාවක් සලසන මරණානුස්සතිය සෑම අයෙකුම ප්රගුණ කළ යුතු භාවනාවකි
312. ප්රඥාව සහ තියුණු බව
- ලෝහ කැබැල්ලක්, ලෝහ කැබැල්ලක් ලෙසම පවතින විට එමගින් විශාල යමක් කළ නොහැකි වුවත් විවිධ වෙනස් ස්වරූපයන් බවට පත් කිරීමෙන් යම් ප්රයෝජනයක් ලබාගත හැකිවේ
- උදාහරණයක් ලෙස එම ලෝහ කැබැල්ල තියුණු උලක් ලෙස සකස් කල විට එමගින් යමක් විදීම සිදුකළ හැකිය
- අවශ්යතාවය පරිදි කොක්කක් පිහියක් ලෙස සකස් කළ හැකිනම් එයින් ගත හැකි ප්රයෝජනය ඒ ඒ අනුව වෙනස් වේ
- එලෙසම සිතෙහි ඇති පැතිරුණු ස්වභාවය තුළ පවතින කෙලෙස් හඳුනා ගැනීමේ හෝ කෙලෙස් කැපීමේ හැකියාවක් නොමැත
- එය භාවනා කොට විදර්ශනා කොට ප්රඥාවෙන් තියුණු ලෙස සකස් කළ විට බොහෝ පහසුවෙන්ම ක්ලේශයන් කපා දැමිය හැකිය
- බිත්තරය තුළ සිටින පැටවාට බිත්තරය පෙනෙන්නේ නැත. බිත්තරය පෙනෙන්නේ බිත්තරයට පිටින් සිටින අයෙකුටය
- එලෙසම ක්ලේශයන් තුළම සිටින, ඒ බවටම පත්වු පුද්ගලයකුට ක්ලේශයන් පෙනෙන්නේ නැත
- අපගේ ක්ලේශයන් වුවද පෙනෙන්නේ එම ක්ලේශයන් ප්රහීණ කල තථාගත ශ්රාවකයාටය
- අපගේ කෙලෙස් අපට නොපෙනෙන බව දැනගැනීමද මහත් වූ ප්රඥාවකි. එම ප්රඥාව යම් දිනක එම නොපෙනෙන ක්ලේශයන් හඳුනා ගැනීමට, දුරු කිරීමට මහත් වූ රුකුලකි
311. ආපසු හැරවිය නොහැකිය
- ප්රාණඝාතයක් සිදුකළ විට නැවත එම සත්වයාට ප්රාණය ලබාදීම කිසිසේත්ම සිදුකළ නොහැක
- සොරකමක් සිදු කළ විට නැවත එය හැරවීමට ද නොහැක. යම් අයෙකුගේ වටිනා කාලයක් සොරකම් කිරීම වැනි දෑ සැලකූවිට එම ගෙවුණු කාලය නැවත කිසිදා යළි ලබාදිය නොහැක. සොරකම් කරන ලද භෞතික වස්තුවක් නැවතත් පෙර තිබූ තැන තැබීමට හැකි වුවත් සොරකමට අදාල ක්රියාවලිය සිදුවී හමාරය.
- බොරුවක්, පරුෂ වචනයක්, හිස් වචනයක් හෝ කේලමක් ලෙස වචනයක් පැවසීමෙන් පසුව එයද ආපසු ගැනීමට හෝ හැරවීමට නොහැක
- එම නිසා එවැනි කාරණා සම්බන්ධව ඇතිවන කර්මයන් ද හැරවීම කළ නොහැක. එම කර්ම ගෙවීමෙන්ම අවසන් කළ යුතුය
- ප්රමාද කරමින්, කල්දමමින් සිට අවසානයේ ව්යාධියක් හෝ මරණය එළැඹි විට නැවත පෙර තත්ත්වයටම පැමිණීමට හැකි ක්රමයක් නොමැත
- ලෝකය ක්රියාත්මක වන්නේ කිසිදු සමාවක් නොමැත යන ධර්මතාවය තුළමය
- සවිඤ්ඤාණික මනසක පවතින කරුණාව, දයාව, තරහව, පළිගැනීම, වේදනාව, ශෝකය හෝ ලොකු කුඩා භේද ආදිය සොබාදහමට වැටහෙන්නේ නැත
- සොබා දහම තුළ පවතින්නේ හේතුව සහ එයට අනුව ඵලය සකස්වීමේ ධර්මතාවයයි. මෙය පමණක්ම විදර්ශනා කිරීමෙන් වුවද සසර තුළ පවතින බිහිසුණු බව තේරුම් ගතහැකිය
- කිසිවක් පෙර තිබූ තත්ත්වයටම හැරවිය නොහැකි බැවින් ගතවන සෑම තත්පරයක්ම නුවණින් යුක්තව මනා සිහියෙන් ගෙවිය යුතුය
310. නිර්වාණය සඳහා කාලය
- කල් දැමීම, ප්රමාදය යනු නිවනින් දුරස් කරවන්නාවූ සසරටම බැඳ තබන පැවැත්මේ ධර්මතාවයකි
- සිත තුළ පවතින සසර ගත අවස්ථිතිය හේතුවෙන් ද නිර්වාණ මාර්ගය ආධුනික දෙයක් හේතුවෙන් ද බොහෝවිට නිවන තුළ සිත රඳන්නේ නැත
- ලෞකික ජීවිතය කොපමණ අපහසු වුවත් ඒ තුළ ඇති බලවත් සසර ගත හුරුව හේතුවෙන් ඒ දෙසටම ඇදී යාම විඤ්ඤාණයේ ස්වභාවයයි
- අධික කාර්යබහුලකම, වෙහෙස, මහන්සිය, කුසීත කම සහ ලෙඩ රෝග පීඩාවන් ආදිය බොහෝ පිරිසකගේ නිර්වාණ මාර්ගය අවහිර කරලීමට හේතුවේ
- උපතින්ම, නිධානයක් බඳු උත්තරීතර බුද්ධ ශාසනයක උරුමය ලද අප, එය මතම සිටිමින් නිධානය හඳුනා නොගෙන යාචකයෙකු ලෙස යදින්නෙක් නොවිය යුතුය
- තමා පිළිබඳව තමාම අනුකම්පා කර ගනිමින් ධර්මයේ හැසිරීමම මිස වෙන අයෙකු පැමිණ නිර්වාණය දියකර පොවන්නේ නැත
- ආදීනව මෙන්ම සසර බිය නිරතුරුව මෙනෙහි කරන විට ධර්මය තුළ සිත නිරායාසයෙන් පිහිටනු ඇත
- විශේෂයෙන් කාලයක් යෙදවීමට නොහැකි නම් ඉවුම් පිහුම් කරන මොහොතක, යම් වෙනත් කටයුත්තක් කරන මොහොතක හෝ ගමන් බිමන් යන අවස්ථාවන් වලදී හෝ ධර්මයකට සවන් දීම තථාගතයන් වහන්සේ ප්රතික්ෂේප නොකරනු ඇත
- සසර තුළ බොහෝ උවදුරු ඇත්තේය. ප්රමාණ කළ නොහැකි දුකක් ඇත්තේය. එබැවින් කිසිම සැපක් නොපවතින්නේය ආදී ලෙස මෙනෙහි කරමින් සසරින් මිදීමට වහ වහා කටයුතු කළ යුතුය
309. නිහතමානීකම
- මල් ගසක් බාහිරින් වතුර, සුළඟ, හිරු එළිය සහ පස ආදිය උපයෝගී කර ගනිමින් මල් පිපෙන ක්රියාවලිය ඉතා ක්රමවත්ව සිදුකරයි
- නමුත් කිසි දිනක තම හැකියාව පිළිබඳ මාන්නයකට පත්වී නැවත මල් නොදී සිටින්නේ නැත
- විශාල ගසක් සුළි සුළං, වැස්ස සහ හිරු එළිය ආදිය ඉදිරියේ ශක්තිමත්ව එයට මුහුණ දුන්නත් ඒ පිළිබඳව මාන්නයට පත්වන්නේ නැත
- තවද ඉංජිනේරු ඥානයට සහ දියුණු තාක්ෂණයට ගෝචර නොවන, ජලය සහ ඛනිජ ලවන ආදිය ශාක පත්ර ඇතුළු අනෙකුත් ශාක කොටස් මග නොහැර, ක්රමවත්ව බෙදා හැරීමේ දියුණු ක්රමවේදයක් ගසක් සතුවේ. නමුත් ගස ඒ පිළිබඳව මාන්නයට පත්වන්නේ හෝ එම ක්රියාවලිය අත්හිටුවන්නේ නැත
- ඕනෑම සත්ත්වයකුගේ පිපාසය සංසිඳුවා, සනහාලීමේ හැකියාවක් ජලය සතුවේ. නමුත් ජලයද එයින් කිසි දිනක මාන්නයට පත්වන්නේ නැත
- වැස්ස ලබා දෙමින් වියළී ගිය ගහකොළ, සතා සිව්පාවා සැනසීමේ හැකියාවක් වැස්ස සතු වේ. නමුත් වැස්ස එම රාජකාරී සිදු කරන්නේ බොහෝ නිහතමානීවය
- සතර මහ සාගරය, විශාල කඳු පර්වත ඇතුළු ගහකොළ මෙන්ම සියලු සත්වයන් දරාගෙන සිටියත්, මහ පොළවද කිසිදු මාන්නයක් නොපෙන්වයි
- ඒ හා සසඳන විට අපට ඇති ඉතාමත් කුඩා හැකියාවන් නිසා අධික මාන්නයට පත්වීම විහිළු සහගතය
- බොහෝ කාලයක් මේ පොළොව මත ජීවත් වුවද අපට නෙත ගැටී ඇත්තේ සහ වටිනාකම් සකස් වී ඇත්තේ වෙනත් දේවලට ය. සොබාදහම තුල ඇති මෙම නිහතමානී ගුණය අපද ගුණයක් කරගත යුතුය
308. ආරෝග්යා පරමා ලාභා
- කායික නිරෝගී භාවය සත්ත්වයෙකුට අත්වන පරම සම්පතකි
- නිරෝගීකම මිලදී ගැනීමට හැකියාවක් නැත. මිල මුදලින් ප්රමාණ කළ නොහැක
- තමා නිරෝගී යැයි මාන්නයෙන් සිටියද නිරෝගීකම රෝගයෙන් කෙළවර වන බව බොහෝ පිරිසක් නොදන්නා කාරණයකි
- කය යනු රෝගයට කැදැල්ලක් බඳුය. රෝගී වූ පසු රෝගයට පිළියම් කිරීම ලෙසද, කායික වේදනාව ලෙසද, සිදුවන අලාභය, අසරණභාවය ප්රමාණ කළ නොහැක
- නමුත් ඇත්තෙන්ම රෝගය වැළඳී ඇත්තේ සිතටය. නොයෙක් දේ තුල ඇලීම, නොයෙක් දේ තුළ ගැටීම ආදී සියල්ල රෝගයන්ය
- මෙසේ සිදුවිය යුතුය, මෙසේ සිදු නොවිය යුතුය ලෙස සිතාගෙන සිටීමද රෝගයකි
- අවසානයේ මෙහි සත්වයෙක් පුද්ගලයෙක් ක්රියාත්මක වේය යන්නද මනසෙහි පවතින දරුණු රෝගයකි
- කනස්සල්ල, පසුතැවිල්ල, එපාවීම, සැප සහ දුක යනු මෙම රෝගය නිසා හටගන්නා වේදනාවන් වේ
- කායික රෝගයන්, කය පවතින තුරුම පවතින්නේය. නමුත් මානසික රෝගය ජීවත්ව සිටියදීම දුරු කළ හැක්කේය
307. සැප විඳීම
- සැපය, කායික සැප සහ මානසික සැප වශයෙන් දෙයාකාර ලෙස දැක්විය හැක
- කායික සැපය යනු නීරෝගීකම හා බැඳුණු ඉතා ඉහළ වටිනාකමකින් සලකන එහෙත් බොහෝ පටු පරාසයක පිහිටි ධර්මයකි
- බුදු, පසේබුදු, මහරහතුන් වහන්සේලාට ද කායික දුක් පීඩාවන්ගෙන් ගැලවීමට නොහැකි වූ අතර කළ හැකි වූයේ ඒවා භාර නොගෙන සිටීමයි
- සැපයක් විඳීමට නම් දුකෙහි සිටින කෙනෙක් විය යුතුය. සැපයෙහි අවශ්යතාවය ඇත්තේ දුක් විඳින සහ සැබැවින්ම ඒ විඳින්නේ දුකක් බව හඳුනාගත් කෙනෙකුටය. ( සැප විඳීමට කලින් දුකෙහි සිටි බවක් හෝ සැප විඳීමෙන් පසු දුකෙහි සිටීමට සිදුවන බවක් ඒ තුළ අන්තර්ගත වේ )
- ඒකාන්ත සැපයෙන් සිටින කෙනෙකුට සැපය ලෙස අමුතුවෙන් දෙයක් අවශ්ය නොවේ
- හිසේ සිට දෙපතුල දක්වා මෙනෙහි කරන විට නොයෙකුත් කායික වේදනාවන්, පීඩාවන් ඇති කරන ස්ථාන බොහෝ හඳුනාගත හැකිය
- මනුෂ්ය ශරීරය යනු දුක් විඳීමටම සකස් වූ, රෝගයන්ට කැදැල්ලක් බඳු වූ ශරීරයකි. එම නිසා එයින් සැපයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක
- සැප විඳීම යනු ද එක්තරා විඳීමකි. මනසෙහි සිදුවන එක්තරා ආකාරයක දැනගැනීමකි. දැනගැනීම යනු වෙහෙසකි, දුකකි. තවද මෙම දැනගැනීම මත පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට සැප විඳීම සාපේක්ෂ වේ
- පිරිනිවීම හැරුණු කොට, දැනගැනීම් වලින් තොර වූ, වේදනා, සංඥා නොමැති නිරෝධ ඵල සමාපත්තිය මේ ලෝකයේ ඇති අග්රම සැපය ලෙස දැක්විය හැකිය
306. සූර්යයා
- පෘථිවියෙහි පැවැත්මට ශක්තිය මෙන්ම ආලෝකය සපයන ප්රභවය සූර්යයායි
- තවද අපගේ සිතිවිලිද එක්තරා ආකාරයකට හිරුගේ ශක්තියේම ප්රතිඵලයක් ලෙස දැක්විය හැක
- යමක් මනා සිහියකින් යුතුව කල්පනා කිරීමට හෝ මෙනෙහි කිරීමට ප්රමාණවත් ආහාරයක් ලබා තිබීම අත්යාවශ්ය කාරණයකි
- එම ආහාරයන් නිෂ්පාදනයට ශාක වලට හැකියාව ලැබෙන්නේ හිරුගේ ශක්තිය ප්රමාණවත් ලෙස ලැබීමෙන් පමණි
- සියලු ආහාරදාමයන් පවතින්නේ හිරුගේ ශක්තිය මත වන අතර ශාක, හිරුගේ එම ශක්තිය ආහාර බවට පරිවර්තනය කරන උපකරණ වැනිය
- එලෙසම සත්වයන් යනු උදාසීන සූර්ය ශක්තිය මගින් ක්ලේශයන් නිෂ්පාදනය කරන උපකරණ ලෙස දැක්විය හැකිය
- මෙලෙසින් ගත්කල සත්වයන්ට සිතුවිලි ඇතිවීමෙන් කුසල හෝ අකුසල සියලු කර්මයන් රැස්වීමට අවශ්ය ශක්තිය ලබා දෙන්නේ සූර්යයා ලෙස දැක්විය හැකිය
- බුද්ධත්වයට මෙන්ම නිර්වාණ මාර්ගයටද සූර්යයා, නිහඬ එහෙත් ප්රබල සේවයක් සිදුකරන බව වටහාගත හැකිය
- මේ ආකාරයෙන් ඕනෑම දෙයක් පිළිබඳව විවිධ පැතිකඩයන් ඔස්සේ මෙනෙහි කරන අයුරු තව තවත් ප්රගුණ කළ යුතුය
305. නැති වත්කම
- ලෝකය තුළ යානවාහන දේපල පුද්ගලයන් ආදී නොයෙකුත් වත්කම් පවතී
- මේවා නඩත්තු කළ යුතු වත්කම් ය. නැතහොත් අපිරිසිදු වීම, අන් සතු වීම, වත්කම් අහිමිවීම සිදුවේ
- දරුවන් හිතවතුන් ඥාතීන් ආදී පුද්ගල වත්කම් නඩත්තු කිරීම සඳහා විශාල වැය බරක් දැරිය යුතුය. තවද කාලය ශ්රමය පවා වැය කිරීමට සිදුවේ
- ආදීනව ලෙස ඔවුන් පිළිබඳ සිතිවිලි ඉපදීම, උපාදාන වීම, ඇලීම, ගැටීම ආදී ලෙස මානසික සමාහිත භාවය නැතිවේ
- ක්ෂණිකව අමනාප වීමේ හැකියාවක් ද පවතින අතර ඔවුන් ක්ෂණිකව සතුරන් වීමේ හැකියාව පවා ඇත. බොහෝ විට සතුරන් වන්නේ කලක් ඇසුරු කළ මිතුරන්ය
- එම වත්කම් තුළ අනිත්ය දුක්ඛ අනාත්ම ආදී ලක්ෂණ ද පවතින අතර මරණය ආදී ලෙස ක්ෂණිකව එම වත්කම් අහිමිවීමේ හැකියාව ද ඇත
- නමුත් දරුවන් නැත, දේපළ ඉඩකඩම් නැත, වාහන නැත, හිතවතුන් නැත යන්න ශ්රේෂ්ඨ වූ වත්කමකි
- ඒ තුළ නඩත්තුවක් නැත, වියදමක් නැත, මනාප අමනාප වීමක් නැත, මානසික දුක් නැත, අනාගතයට පැමිණීමට ද දුක් නැත ආදී බොහෝ ආනිසංස පවතී
- මෙම වත්කම් තවදුරටත් දියුණු වන විට ද්වයතාවයෙන් තොර වූ කැමැත්ත නැත, අකමැත්ත නැත, ඇලීම නැත, ගැටීම නැත ආදී ලෙස අටලෝ දහමෙහි පැනවීමක් පවා නැති නිර්වාණ වත්කම විඥාන ධාතුවක උපදින පරම වූ ශ්රේෂ්ඨ වූ වත්කමයි