Report Menu
All Cards
267. සැප සංඥාව සහ ආදීනව
- ලෞකික සැපය යනු ක්ෂණිකව සිතට දැනෙන, තෘප්තියක් ලබා දෙන සංඥාවකි. මෙය වරදවා වටහා ගැනීම නැවත භවයට පැමිණීමටත් ප්රධාන හේතුවයි
- සැපයක් ඇත්නම් අල්ප වේ. එය විඳීම සඳහා කාලය, ශ්රමය සහ ශක්තිය කැප කිරීම සම්ප්රයුක්ත ලෙස මහත් වූ දුක්ඛයකි
- ලෞකික සැප විඳින මොහොතේදී පවා, නැවත දුක් විඳීමට හේතුවන කර්ම පථයන් කිසිම දැනුම් දීමකින් තොරව සිත තුළ නිර්මාණය වේ
- මෙම "ආදීනව පථ" යනු සත්ත්වයා භවයෙන් භවයට, භවයෙන් භවයට ගෙන යන විපාක වාරයන් (කර්ම විපාක චක්ර) වන අතර, ඒවා දීර්ඝ සංසාර ගමනට හේතුවේ
- යම් වස්තුවක් හෝ අරමුණක් කෙරෙහි ඇලී (තණ්හාවෙන්) එය භුක්ති විඳීම යනු, සැප සංඥාව මුල් කරගෙන අඛණ්ඩව දුක් විඳීමට මාර්ගය විවර කර ගැනීමකි
- උපමාවක් ලෙස ලෞකික සැපය යනු ගොම ගොඩක වූ කඩල ඇටයක් වැනිය. ආදීනව බොහෝ වන අතර වැඩි අනුපාතයකින් මිශ්ර වී ඇත්තේ දුකය
- ක්ෂණික සතුටක් වෙනුවෙන් මුළු සංසාර ගමනම දීර්ඝ කර ගැනීම අප මුතුන් මිත්තන් ඇතුළු බොහෝ පිරිසකට උරුම වූ දුක්ඛිත ඉරණමකි
- සැපයට ඇලීම සහ දුකට ගැටීම යන දෙකම ඇතිවන්නේ සැපයෙහි සැබෑ ස්වභාවය පිළිබඳව ඇති වැරදි වැටහීමක් නිසාය
- එබැවින්, සතර අපායටම නැමුණු සිත කෙලින් කර නිරෝධ කිරීම අප අපටම කර ගත යුතු යුතුකමයි
266. චේතනාව සහ විපාකය
- චේතනාව යනු කර්මයයි. එම කර්මයේ ඵලය/ප්රතිඵලය විපාකයයි
- සිතුවිලි යනු චේතනා නොවන අතර පැරණි චේතනාවල ඵල (විපාක) ලෙස දැකිය හැකිය. අතීතයේ මුල් බැසගත් රාග, ද්වේශ, මෝහ වැනි කෙලෙස්වල බලපෑමෙන්ම වර්තමාන සිතුවිලි පහළ වේ
- සිතුවිලි යනු සිතේ ඇති වන රූප වන අතර, ඒවා ද ඇති වී නැති වී යන අනිත්ය ස්වභාවයෙන් යුක්තය
- සිතුවිල්ලක් ඇති වූ විගසම එය "මගේ සිතුවිල්ල" ලෙස තදින් අල්ලා ගැනීම (උපාදානය) මෝහයේ ලක්ෂණයයි
- අප්රසන්න දේ ඇසීම හෝ දැකීම ආදී විපාක ලෙස අපට දුක් සහගත සිතුවිලි ඇතිවිය හැක
- යම් පුද්ගලයෙකු සිතුවිලි 'විපාක' ලෙස හඳුනා ගත් විට නව කර්ම රැස් වීම දුර්වල වේ
- විපාකයක් වූ සිතුවිල්ලකට ඇලීම හෝ ගැටීම යනු, සිතුවිල්ල චේතනාවක් බවට පත් කර, සංසාරය දිගු කර ගැනීමයි
- සැපවත් හෝ දුක්ඛිත සෑම සිතුවිල්ලකම ඇත්තේ අනිත්යභාවය පමණක් බව නුවණින් දකින විට කෙලෙස් මන්දනය වී දුරුවී යනු ඇත. සිතුවිලි දෙස විපාක ලෙස බැලීම අවසානයේදී සියලු සිතුවිලිවලින් මිදී, පරම නිවන් සුවය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට මග පාදයි
265. ඇලීමෙන් මිදීමේ ප්රඥාව
- අපද්රව්ය වලක් අත්හැරිය විට කාලය සමඟ පොහොර නිෂ්පාදනය වේ
- සක්රීය අපද්රව්ය වලක් වුවත් කාලය සමග පිරිසිදු භාවයට පත්වන ස්වභාවයක් ඇත
- නමුත් ශරීරය තුළ අපද්රව්ය වලවල් නමයක් ඇති අතර ඒවා තුළ සිදුවන්නේ අපද්රව්ය නිෂ්පාදනය වීමයි
- පිරිසිදු නොකර අතහැර දැමුවහොත් හඩු ගඳ හමන අතර, තවදුරටත් පිරිසිදු නොකරන්නේ නම් කුණු ගඳ ගසමින් වලවල් පිටින්ම කුණුවී යනු ඇත
- මෙපමණ කුණු ගඳ ගසන, අසූචිය නිෂ්පාදනය වන මෙම ශරීරය තුළ කැමැත්තෙන් බැසගෙන සිටීමට ප්රකෘතිමත් සිතකට නොහැකිය
- ඒ සඳහා පිළිකුල, නොපිළිකුලක් ලෙස දකින විකෘති සිතක්, උන්මත්තක ස්වභාවයක් පැවතිය යුතුය
- තථාගතයන් වහන්සේ පිළිකුල් භාවනාව ආදී භාවනාවන් හඳුන්වා දී ඇත්තේ මෙය නිවැරදි කිරීම සඳහා විය යුතුය
- අසූචි වලවල් පිරිසිදු කරමින්, ඒවා මුර කරමින්, ආරක්ෂා කරමින්, තව තවත් ඒවාම පතමින් ගත කරන ජීවත් වීමෙන් නැති ඵලක් නැත
- කාමයන්ගෙන් වැඩි බාගය පවතින්නේ ද මෙම අසූචි වලවල් කේන්ද්ර කොට ගෙනය. වෙනත් කෝණයකින් බැලුවහොත් ලෝකය කැරකෙන්නේ ද මෙම අසූචි වල වටාය. ප්රඥා ගෝචරය
264. කෙළවරක් නොමැත
- කාලය අතීතය දෙසට අනවරාග්රය. අනාගතය දෙසටද අනවරාග්රය. අප කාල අක්ෂය තුළ මංමුලාවී අතරමං වී ඇත. කෙළවරක් නොමැත
- පෘථිවිය විශාලය. සෞරග්රහ මණ්ඩලය අතිවිශාලය. අපට පෙනෙන තරු ආදියද විශ්වය තුළ පවතින ග්රහලෝකද, අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- ඉපදුණු විට මරණය සිදුවේ. මැරුණු විට නැවත ඉපදීම සිදුවේ. අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- ඉපදුණු දා සිට අප ඉගෙන ගන්නෙමු. නැවත නැවතත් ඉගෙන ගන්නෙමු. ජීවිතයෙන් ජීවිතයටද ඉගෙන ගන්නෙමු. අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- අපි කය පිරිසිදු කරන්නෙමු. නැවත නැවත පිරිසිදු කරන්නෙමු. ජීවිතෙන් ජීවිතයට පිරිසිදු කරන්නෙමු. කෙළවරක් නොමැත
- අපි ආහාර ගන්නෙමු. නැවත නැවත ආහාර ගන්නෙමු. කෙළවරක් නොමැත
- පෘථිවිය කැරකෙන්නේය. පෘථිවිය වටා සඳ කැරකෙන්නේය. සෞරග්රහ මණ්ඩලයද කැරකෙන්නේය. කෙළවරක් නොමැත.
- මේ පෘථිවිය ආදී සෞරග්රහ මණ්ඩලය කොහේ හෝ ගමනක් යන්නේය. අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- කර්මයන් සිදුවන්නේය. ගෙවෙන්නේය. නැවත රැස් වන්නේය. කෙළවරක් නොමැත. මේ ආකාරයෙන් ලෝකය යනු නොයෙකුත් දුක්ඛයන් පිරිවරා ගත් කෙළවරක් නොමැති ධර්මතාවයකි. සසරින් මිදීමට වීරිය ඇතිවීම පිණිසය
263. කළු ගල
- සංවේදීතාවය අඩු කළුගල්, ගහ කොළ සහ මල් මෙන් කම්පනය වන්නේ නැත
- වැස්ස, සුළඟ, ඉඩෝරය ආදියෙන් කළු ගලකට පහසුවෙන් හානියක් සිදුවන්නේ නැත
- බොහෝ අලංකාර වුවත් ගහ කොළ මල් ආදිය අව්ව, වැස්ස, සුළඟ ආදියට බොහෝ සංවේදී වේ. බාහිර බලපෑම්වල කුඩා අඩු වැඩිවීමක් වුවහොත් විනාශ වීම පවා සිදුවේ
- තවද ප්රබල කළු ගලෙහි ලපටි සියුමැලි ගතියක් නැත. ස්වභාවයෙන් කළු සහ රළුය. එය පහසුවෙන් විනාශයට පත්වන්නේද නැත
- නමුත් ලස්සන සුවඳ අලංකාර ගහ කොළ මල් ආදිය තුළ ඇත්තේ සාපේක්ෂව ළපටි සියුමැලි ගතියක්ය
- එවැනි ලක්ෂණ ඇත්නම් ඒ තුළ පහසුවෙන් දුකට පත්වීමේ හැකියාව පවතින බව දත යුතුය
- එලෙසම ළපටි, සියුමැලි, සංවේදී, බොළඳ සිත ද වඩා දුකට පත් වන්නේය. නිරතුරුව කඳුළු පිරුණු දෙනෙත් ඇත්තේය. ඉක්මනින් උවදුරු වලටද ලක් වන්නේය
- දුක් නොවිඳින අකම්පිත සිතක පැවතිය යුත්තේ දැඩි රළු ස්වභාවයකි
- දුකට පත්නොවන, කිසිවකට කම්පා නොවන සිතක් කළු ගල මෙන් දැඩි විය යුතු බව වටහා ගත යුතු කාරණයකි
262. සිතිවිල්ල
- නිරතුරුව දැනගැනීම් වලින් පණ ගහන මෙම සිතෙහි ගිය ගිය තැන ඇලෙන ලක්ෂණ ඇත්තේය
- කොන්ක්රීට් මෙන් අරමුණු වල හැඩය ගනිමින් කාලයත් සමඟ හොඳින් සවි වීම සිතෙහිද ලක්ෂණයකි
- යම් අරමුණක් කෙරෙහි සිතිවිල්ලක් ඇතිවේ. නැවත නැවතත් සිතිවිලි ඇතිවේ. කාලයත් සමඟ නොදැනුවත්වම සිතිවිලි වලින් අරමුණ වෙලා ගැනීම, බැස ගැනීම, උපාදාන වීම සිදුවේ
- සිත තුළ යමක් ලස්සන ලෙස, සුබ ලෙස, වටිනා ලෙස ආදී හඳුනා ගැනීමක් ඇත්නම් එය උපාදානය සඳහා සාරවත් භූමියකි
- එවැනි සිතක් දුර්වල අතර පහසුවෙන්ම රාගයෙන් ද්වේශයෙන් තෙත් වනු ඇත
- කැමති වුවත් අකමැති වුවත් සොබා දහම මැදිහත්ව යම් දිනයක ඇලවී ඇති සියල්ල ගලවා දමන අතර එවිට ඇතිවන දුක දරා ගත නොහැකි වනු ඇත
- සොබා දහමෙන් වෙන්කිරීමට පෙර වෙන් වී සිටීමට හැකිනම් එය නුවණැති ක්රියාවකි
- තවද සිතුවිලි වලින් තොරව පැවැත්මක් හටගන්නේ නැත
- මම, ලෝකය සහ දුක ආදී සියල්ල පණගන්වන සිතිවිල්ල යම් අයෙකු අවබෝධ කරයි නම්, දුකෙහි පැවැත්ම බිඳ වැටී නිරායාසයෙන්ම සසර ගමනද නවතිනු ඇත
261. කැමැත්ත
- රෝද යනු වාහනයක ගමනට අත්යාවශ්ය කාරණයකි. යාන්ත්රණයක් මගින් රෝද බලගැන්වීම සිදුකරයි. සුවපහසු අංග උපාංග රැසකින් නවීන වාහන සමන්විත වේ
- නමුත් මේ සියල්ලටම හේතුව වී ඇත්තේ මනුස්සයාගේ ගමන් යෑමට ඇති අවශ්යතාවයයි. එම අවශ්යතාවයට හේතුව වන්නේ කැමැත්තයි
- එම අවශ්යතාවය හේතුවෙන් උත්සාහයක් ඇතිවී නොයෙකුත් නිර්මාණයන් සිදු වී අවසානයේ වාහනයක් නිර්මාණය වී ඇත
- මෙයින් නොනවතින අතර කැමැත්ත දුරු නොවන්නේ නම් ඉන් ඉදිරියටද නොයෙකුත් දෑ නිර්මාණය වනු ඇත
- එලෙසම සසර ගමනටද හේතුවී ඇත්තේ කැමැත්තයි. සසර ගමන යෑමට අවශ්ය නොයෙකුත් ශරීරයන් එම කැමැත්තේ අවශේෂ ප්රතිඵලයන්ය
- මනුස්ස කය කැමැත්ත හේතුවෙන් ගොඩනැගී ඇති තවත් ප්රතිඵලයකි
- ගමන් කරන වාහනයක රෝද ගැලවීම, අඩ තැබීම අපහසු කාරණයකි. මුලින් වාහනය හොඳින් පාලනය කර උපක්රම යොදා නතර කළ යුතුය
- එලෙසම කැමැත්තද මුලින් පාලනය කර ගත යුතුය. කැමැත්තේ සැර බාල කිරීමට, කැමැත්ත වෙනස් කිරීමට මෙන්ම අවසානයේ කැමැත්ත නිරෝධ කිරීමට අදාල නොයෙකුත් භාවනා ක්රම බුද්ධ ශාසනය තුළ හඳුන්වා දී ඇත
- තමන්ගේ කැමැත්ත හඳුනාගෙන උපක්රම යොදා කැමැත්ත පාලනය කළ යුතුය. එවිට පහසුවෙන් එය නිරෝධ කර ගැනීමට හේතු සැකසෙනු ඇත
260. නොදන්නා දෙයක් නැත
- ලෝකය යනු පුද්ගල අනුබද්ධ මානසික කාරණයකි. එක්තරා ආකාරයකින් ලෝකය යනු තමන්ගේ දැනගැනීමේ ප්රමාණය ලෙසද දැක්විය හැක
- භෞතික ලෙස ලෝකයක් ඇත හෝ නැත ලෙස පවතින්නේද තවත් සිතිවිල්ලක් හෙයින් එයද මානසික කාරණයක් ලෙස දැක්විය හැක
- එනම් ලෝකය ලෙස හඳුනාගැනීමට ඇත්තේ එක්තරා ආකාරයකින් මානසිකව පවතින සිතිවිලි සමූහයකි
- ලෝකයෙන් මිදීම සඳහා, නිර්වාණය සඳහා යම් ආකාරයකට සියල්ල දැනගත යුතුය
- නමුත් සාමාන්ය පුද්ගලයෙකුට ලෝකය ලෙස හසු වන්නේ අධ්යාපනය, තාක්ෂණය, ගහකොළ, මහ පොළොව, අවකාශය ආදී නොයෙකුත් සංකීර්ණ මාතෘකාවන්ය
- මේවා මේ ආකාරයෙන් දැනගෙන කෙළවර කළ නොහැක. එසේ උත්සාහයක් දරන්නේ නම් වෙහෙසට පත්වීම, ආයුෂ අවසන් වීම හෝ යම් උන්මත්තක භාවයකට පත් වනු ඇත
- නමුත් ආර්ය භූමියේදී පොළොව යනු දුකකි, ගහ කොල, මිනිසුන් යනු දුකකි ආදී ලෙස සියල්ල වෙනත් ආකාරයකින් දැන ගනී
- දැන ගත් යමක් ඇත්නම් දුකකි, නොදැනගත් යමක් ඇත්නම් දුකකි ලෙස ද, තවදුරටත් ලෝකය යනු ත්රිලක්ෂණය ආදී ලෙස ද කැටි කොට අවසානයේ සියල්ල ශුන්ය ලෙසද අභව්ය ලෙසද අවබෝධ කරගනී
- මෙලෙස ආර්ය ශ්රාවකයා කිසිදු අඩුපාඩුවකින් තොරව ලෝකයම දැන ගන්නා අතර, සියල්ල කෙළවර කර සැපෙන් දුකින්, දැනගැනීමෙන් මිදුනාවූ පිරිනිවීමට පත්වේ
259. බලවත් ඡන්දය
- පැළයක් පොළොව තුළ ස්ථාපිත කිරීම අපහසු කාරණයකි
- පැළයක්ව පවතින අවධියේ හිරු එළිය, වැස්ස, සුළඟ පවා පළිබෝධ ලෙස ක්රියා කරයි
- නමුත් ක්රමානුකූලව අතුපතර දමා වැඩෙන විට පළිබෝධ වූ හිරු එළිය, සුළඟ පවා ගසෙහි වර්ධනයට උපකාර කරයි
- එලෙසම පුද්ගලයකු ධර්ම මාර්ගයට පිළිපන් විට මව, පියා, ඥාතීන් පවා එයට එරෙහිව නැගී සිටි
- නමුත් ධර්මයෙන් පරිණත වීමත් සමග දෙමාපියන්, ඥාතීන්, හිතවතුන් පවා එයට උපකාර කරන අතර ශ්රාවකයන් බවටද පත්වෙයි
- අවසානයේ තමන් මෙන්ම ඥාති හිතමිත්රාදීන්ටද ලෝක සත්වයාටද සසරෙන් එතෙර වීමට මාර්ගය සකස් වේ
- තවත් විශේෂ වූ කාරණයක් ඇත. ප්රතිපදාව සඳහා තමා තුළ වූ කැමැත්තේ ප්රමාණය (ඡන්දය) සියල්ලටම වඩා බලවත්ය. ඡන්දය බලවත් නම් කිසිවෙකුට ඊට එරෙහිව නැගී සිටීමක් කළ නොහැක
- ඒ සඳහා ඡන්දය ඇතිකර ගැනීමට විශේෂ අවධානයක් ලබා දිය යුතුය. ඊට හේතු සකස් කරන දුක, සසර බය, ආදීනව, විපාක ආදිය පිළිබඳ මනා දැක්මක් ඇතිකර ගත යුතුය
- මේ සඳහා ධර්මශ්රවණය විදර්ශනාව මෙනෙහි කිරීම් ආදිය වැඩි වැඩියෙන් සිදුකළ යුතුය
258. ධර්ම ස්ථාපන කුසලය
- පරිගණක මෘදුකාංගයක් පරිගණකයක ස්ථාපනය නොකර එය කුමක්ද යන්නවත් වටහා ගැනීම අපහසුය
- එම මෘදුකාංගයෙහි ක්රියාකාරී තත්ත්වය, එහි වටිනාකම හෝ ඒ පිළිබඳ වන ඕනෑම ප්රශ්නයකට පිළිතුරු, ස්ථාපනය කළ විට පහසුවෙන් දැක බලා ගත හැකිය
- එලෙසම යම් ධර්මයක් කොපමණ බලවත් දැයි දැනගැනීමට එම ධර්මය විඤ්ඤාණයක් තුළ ස්ථාපනය කළ යුතුය
- ත්රිපිටකය යනු ධර්මය ස්ථාපනය කරන අයුරු පෙන්වා දෙන user manual එකක් වැනිය
- ස්ථාපිත ධර්මයක් ඇති විඤ්ඤාණයක් තවත් විඤ්ඤාණයක ධර්මය ස්ථාපනය සඳහා පවතින හොඳම මාර්ගයයි
- බුද්ධ ශාසනය පවතින්නේ කල්යාණ මිත්රයන්ගෙන් ම බව තථාගතයන් වහන්සේද ප්රකාශ කර ඇති කාරණයකි
- තවද විඤ්ඤාණය යනු ධර්මය ගබඩා කර තැබිය හැකි හොඳම ස්ථානයයි
- විඤ්ඤාණය තුළ ධර්මයක් ගබඩා කර තැබීම සඳහා අවස්ථාව ලබාදීම යනු විශාල පුණ්යකර්මයකි
- ධර්ම ශ්රවණය යනු විඤ්ඤාණය තුළ ධර්මය ගබඩා කිරීම සඳහා අවස්ථාවක් ලබා දීමකි. ඒ බව දැනගෙන සිදු කරන විට එම කුසලය තව තවත් බල ගැන්වීම සිදුවේ
257. Reset
- මනුස්ස ජීවිතයක් ගත කරන අපගේ සියලු බලතල, දේපළ, දූ දරුවන් දෙමාපියන් ආදී සියල්ල අහෝසි වී Reset වන මොහොතක් නුදුරු අනාගතයේ ඒකාන්තයෙන් පැමිණෙනු ඇත
- මේ මොහොතේ අපට යන එන තැන් කරන කියන දෑ තීරණය කිරීමේ යම් හැකියාවක් ඇත
- නමුත් මරණ මංචකයේ දී අප උපදින තැන අපට තීරණය කළ නොහැක. අපගේ ඉරණම තීරණය කරනු ලබන්නේ කර්මය විසින්ය
- එය අවසාන තීරණය වන අතර එයට විරුද්ධව අභියාචනා හෝ නඩු දැමීම් ආදියක් කළ නොහැක
- කැමති වුවත් අකමැති වුවත් කර්මයට අදාළව තීරණය වන භූමියේ ඉපදීම අපගේ ඉරණම වනු ඇත
- පාසැල් හැර යන මොහොත, දෙමාපියන් හිතෛෂීයන් අතහැර යන මොහොත, දෙමාපිය ඥාතී හිතමිත්රාදීන්ගේ මරණය සහ විශ්රාම ලබන මොහොත ආදී ශෝකාන්විත, සංවේදී, ඇසේ කඳුළු සහිත අවස්ථාවන්හිදී දරා ගැනීම ඉතා අපහසු කාරණයකි
- නමුත් මරණ මංචකය යනු සියල්ල අහිමිව ජීවිතයද අහිමිවන මොහොතකි. එය දරාගැනීම අතිශය දුෂ්කර අසීරු කරුණක් වනු ඇත
- අප එදිනෙදා සිදු කරන කටයුතු නතර වෙන දවසක් ඇත. ඉගෙනීම රැකීරක්ෂා ආදිය කරමින්, දේපළ ධනය රැස්කරමින් කාලය ගත කරන්නේ ඒවා භුක්ති විදින දවසක් පැමිණෙනතුරු නොව මරණය පැමිණෙන තුරු බව බොහෝ පිරිසකට නොවැටහෙන කාරණයකිමෙයින් මිදීමට සමත් විදර්ශනා ඥානයක් නොතිබුණහොත් සියල්ල Reset වී නොබෝ කලකින් සසරගත සත්වයාගේ මහගෙදර වන සතර අපායටම ඇද වැටෙනු ඇත
256. සිහිනය
- මනසට බලපෑමක් නොවන විට මනස, මනසෙහි ස්වභාවයෙන් පෙනී සිටීම සිහින තුලදී සිදුවේ. මෙමගින් මනසේ ස්වභාවය මෙන්ම සසරේ ස්වභාවයද මනාව අපෝහනය කර ගත හැක
- සිහිනය තුළට යන මාර්ගයක්, විශාලත්වයක්, තිබෙන දිශාවන් ආදියක් පැනවීම කළ නොහැක
- එබැවින් සිහිනය යනු කරුණු සහිතව ඔප්පු කළ නොහැකි, නමුත් ඇත්තෙන්ම පවතින ගුප්ත කාරණයකි
- වෙනත් ආකාරයකින් කිවහොත් හේතූන් අනුව හටගෙන හේතු නැති වූ විට නිරෝධ වී යන තවත් ධර්මයකි
- එලෙසම නිරය ලෝක, දිව්යලෝක ආදියද කරුණු සහිතව ඔප්පු කල නොහැකි වුවත් එලෙසම විය යුතු අතර ස්වභාවයද එවැනිම විය යුතු ලෙස අපෝහනය කළ හැකිය
- හොඳින් නිරීක්ෂණය කළහොත් අතීත මතකයන් අත්දැකීම් මෙන්ම රුචිකත්වයන් ආදියද සිහින තුළ මිශ්රව පවතින බව දැක ගත හැකිය
- එක්තරා ආකාරයකින් සිහිනය යනු විපාකයක් වන අතර මෙම සිහින සකස් කරන්නේද ඒවායේ ඇති සියලු චරිත වලට පණ ලබා දෙන්නේද මේ මායා සහගත සිත විසිනි
- මේ සිතට නොයෙකුත් උප්පත්ති භූමි නිර්මාණය කළ හැකි අතර ඒ තුළ අපව සතුටු කරවීම, තැති ගැන්වීම, බිය ගැන්වීම ආදී ඕනෑම දෙයක් මානසික ලෙස කළ හැකිය
- මේ සිත පිළිබඳව සුළු කොට නොසැලකිය යුතුය. කලකිරීම ඇතිකර ගත යුතු අතර හිස ගිනි ගත්තෙකු ඒ ගිනි නිවන ලෙස වහා නිරෝධ කළ යුතු ය
255. දැනගැනීම
- අපට මේ කය භාවිතයෙන් කළ හැකි දෙයක් ඇත්නම් එය සීමා සහිතය
- සිදුකළ හැක්කක් ඇත්නම් කායික ක්රියා ලෙස අතපය ඔලුව ආදිය චලනය කිරීම, වචනය ලෙස ශබ්ද පිට කිරීම සහ සිත ලෙස යම් සිතීමක් සිදු කිරීම මිස වෙනත් කළ හැකි කිසිවක් නොපවතී
- මේ කය අනුබද්ධ විපාක ලැබීමක් ඇත්නම් කර්ම රැස්වීමක් ඇත්නම්, එය සිදුවිය හැක්කේද ඉහත පටු වූ රාමුව තුළ පමණි
- මෙම සියල්ල නිරීක්ෂණය කළ විට අවසානයේ සිදුවී ඇත්තේ කුමක් හෝ දැන ගැනීමක් සිදුවීමය
- පෙනුණොත් පෙනුණ බව දැන ගැනීම, ඇසුණොත් ඇසුණු බව දැන ගැනීම, දැනුණොත් දැනුණු බව දැනගැනීම, සිතුණොත් සිතුණු බව දැන ගැනීම ලෙසය
- එසේම එම දැනගැනීම කැමති දැන ගැනීමක් ලෙස හඳුනාගත් විට සැප ලෙසද, අකමැති දැන ගැනීමක් ලෙස හඳුනාගත් විට දුක ලෙසද, එය තමන්ට සිදුවූවක් ලෙසද, තමන් යැයි ලෙසද මුලාව සහිතව සිත තුළ වර්ගීකරණයක් සිදුවේ
- මෙමගින් ද්වයතාවය සහ එමඟින් ප්රපංචයන් ද ගොඩනැගෙන අතර එය තුළ නැවත ඉපදීම ආදී සංසාර දුක්ඛයන්ට හේතු සකස්වේ
- දැනගැනීම සිදුවන ආකාරය යනු සම්මා දිට්ඨියේ පදනම වන අතර එය දෝෂ සහගත වූ විට සත්වයා දුකට පත්වේ
- සියල්ලටම පදනම වූ දැනගැනීම යනු දැන ගැනීමක් පමණි. එපමණකි
254. නොපෙනෙන ඇබ්බැහිය
- මනස යනු අපට කිසිම අයිතියක් නැති අනාත්ම වූ ධර්මතාවයකි. නිශ්ඵල වුවද නොයෙකුත් දේ දැන ගැනීමට මනස කැමැත්තක් දක්වයි. බොහෝ විට මෙය ඇබ්බැහිවීමක් ලෙස මනසෙහි පවතී
- යම් ශබ්දයක් කන ගැටුණු විට ඒ කුමක්දැයි දැන ගැනීමේ කැමැත්තක් හෝ කුතුහලයක් පහළ වෙයි
- කිසිදු ලාභයක් නැතත්, ඒ දෙසට හිස හරවා නෙත් යොමා එය දැන ගැනීමට උත්සාහ කිරීමක් සිදුවේ
- යම් පිරිසකගේ සිනහවක් කතා බහ ආදියක් කන ගැටෙන විට ඒ කවුදැයි, කුමක් දැයි, කුමක් සඳහා දැයි ආදී ලෙස විමසීමක් මනස තුළ ඇතිවේ
- ඒ සමඟ එය දැන ගැනීම පිණිස සිත තුළ පීඩනයක් හට ගනී
- මෙම මානසික මට්ටම, සිදුකළ විදර්ශනාවන් ප්රගුණ කිරීමට කදිම අවස්ථාවක් කරගත හැකිය
- එම දැනගැනීම වෙනුවට එම දැනගැනීම හා සම්බන්ධ නිශ්ඵලභාවය, ඒ හා සම්බන්ධ දෝෂයන් පැහැදිලිව හඳුනාගෙන සිතට පෙන්වාදීම සහ ප්රහාණය කිරීම නැවත නැවත සිදු කළ යුතුය
- මෙවිට සිත හොඳින් භාවිතා වීම, පුහුණුවීම සිදුවන අතර මනස හොඳින් හඳුනාගත හැකි වනු ඇත
- ප්රීතිය ආදියද උපදින අතර නිර්වාණය පිණිස බොහෝ උපකාරයක් වනු ඇත
253. අවශ්යතාවය
- දෑකැත්තේ අවශ්යතාවය ගොයම් කැපීම් ආදියක උවමනාව ඇති විටය
- වාහනයක අවශ්යතාවය ගමන් යෑමේ වුවමනාවක් ඇති විටය
- වුවමනාවන් ඇති විට ඒ හා පට බැඳුණු අවශ්යතා එකින් එක ඉෂ්ට කිරීමට සිදුවීම ලෝක ස්වභාවයකි
- අවශ්යතාවය යනු උපමාවක් ලෙස දුකට කාන්දමක් වැනිය. අන් ආකාරයෙන් දුකට කෙරෙන සුහද ආරාධනයකි
- ජලයේ අවශ්යතාවයක් ඇතිවිට ඒ හා බද්ධව පවතින සිසිලස, තෙතමනය, ගලා යෑම ආදී ලක්ෂණද ඒ හා මුසු වී පැමිණීම සිදුවේ
- එම ලක්ෂණ වෙන් කර ජලය පමණක් ලබා ගැනීමේ ක්රමයක් නොපවතී
- එලෙසම අවශ්යතාවය උවමනාව පවතින විට ඒ හා සමග කනස්සල්ල ඉච්ඡාභංගත්වය පීඩාව ආදී නොයෙකුත් දුක් කම්කටොළු නිරායාසයෙන් පැමිණීම සිදුවේ
- තවද අවශ්යතාවය වුවමනාව ආදිය යනු කාලය ගිල දමන භූතයන් වැනිය
- යම් යම් අවශ්යතාවයන් ඉෂ්ට කර ගැනීමට පොර බදන විට එමගින් ඔබට නොදන්වාම ඔබගේ බොහෝ කාලයක් ගිල දමනු ඇත
252. ප්රේත ලෝකය
- අපගේ හිතවතුන්, ඥාති මිත්රයන් ආදී මිය යන බොහෝ මිනිසුන් යලි උපදින්නේ ප්රේත ලෝකවලය, යන්න අප විශ්වාස කළත් නොකළත් සත්ය කාරණයකි
- ඥාති ප්රේතයන්ට පින්දීම ආදී ලෙස පුණ්ය කර්ම සිදු කරන්නේද එබැවිනි
- අප කිසිවෙකුට වරදක් කරන්නේ නැත, අප පින් කරන්නේය, එම නිසා අප ප්රේත ලෝකවල උපදින්නේ නැත යන්නද එක්තරා මිත්යා දෘෂ්ටියකි
- මිහිපිට ඇති යථාර්ථය යළි යළිත් ප්රේත ලෝකවල ඉපදීමයි. සතර අපාය අපගේ මහ ගෙදර වී ඇත්තේ එම නිසාය
- ප්රේත ලෝකයේ යෑමට අමුතුවෙන් අකුසලයක් කළ යුතු නැත
- මම, සිත, ලෝකය ආදිය පිළිබඳ තවම හඳුනා නොගත් වැරදි වැටහීම් අපගේ සිත් වෙලාගෙන ඇත
- මරණ මංචකයේ වඩා බලවත් අකුසලය වන්නේ මෙම වැරදි වැටහීම්ය
- ඒ හේතුවෙන් ප්රේත ලෝකවල යෑමට, වැරදි වැටහීමක් පැවතීමම බලවත් කර්මය වන අතර එය හොඳටම ප්රමාණවත්ය
- තථාගතයන් වහන්සේ මිථ්යා දෘෂ්ටිය යනු බලවත් අකුසලයක් බවද එය වහා දුරු කළ යුතු බවද පෙන්වා දී ඇත්තේ එබැවිනි
251. තථාගතයන් වහන්සේ
- පොඩි දරුවෙකුට මහාචාර්යවරයකුගේ මානසික මට්ටමක් වටහා ගත නොහැක
- මහාචාර්යවරයා පිළිබඳ කුඩා දරුවෙකුගේ පැහැදීමක් ඇත්නම් බොහෝ විට ඒ බොළඳ ලපටි කාරණා වලටය. එසේම එම කාරණාවල සාවද්ය බවක්ද පැවතිය හැක
- එලෙසම තථාගත භාවය අපට වැටහෙන්නේ අප දන්නා ලෙසටය. අපගේ නුවණට සාපේක්ෂවය
- බුද්ධ ශාසනය තුළ, ඇතැම් විට අප නුගුණ ලෙස හඳුනාගෙන ඇති දෑ ගුණයන්ය
- එලෙසම ගුණ ලෙස හඳුනාගෙන ඇති දෑ ද ඇතැම් විටෙක නුගුණය
- දිය ඇලි, ගංගා, ගහ කොළ, සතා සිවුපාවන් ආදී සොබා දහමෙහි විචිත්රත්වයක් දැකිය හැකි වන්නේ ආලෝකය ඇති විටය
- සිටින්නේ අඳුරේ නම් කොපමණ උත්සහ කලත් විචිත්රත්වයක් දර්ශනය වන්නේ නැත
- එලෙසම අනන්ත ගුණ ඇතැයි අප අසා ඇති තථාගතයන් වහන්සේ හඳුනා ගැනීමට අප තුළ ප්රඥාව නැමති ආලෝකය පැවතිය යුතුය
- අපගේ ප්රඥාවේ ප්රභාෂ්වර භාවය කොපමණද, එපමණ ප්රමාණයට උන්වහන්සේගේ ගුණ ආදිය ද වැටහෙනු ඇත
250. රුවල
- රුවලක් ගැසූ බෝට්ටුවක් සුළඟේ ග්රහණයට නතුවන්නේ රුවල ඇති තුරු පමණි. යම් දිසාවකට හමන්නේ ද එම දිශාවට බෝට්ටුව ද නිරායාසයෙන් ඇදී යාම සිදුවේ
- එය නැවතීමට රුවල් බෑම මිස අනෙක් පැත්තට පැදවීම ආදී ක්රියාවන් අනුවණ සහගතය
- සංසාරය යනු සුළඟකි. මම නැමැති බෝට්ටුව මෝහය නැමැති රුවල උපකාරයෙන් සසර පුරා ඇදී යාම සිදුවේ
- මෝහය තබාගෙන ආශාවන් දුරු කිරීමක් කළ නොහැක. එය රුවල් ගසා ඇති බෝට්ටුවක් විරුද්ධ දිශාවට පැදවීමක් වැනිය. පැදවීම නතර කළ විට සිදුවන්නේ නැවතත් ගසාගෙන යෑමය
- මෝහය යනු වැරදි වටහා ගැනීමකි. පඹයෙක් සිටින තැනක පුද්ගලයෙක් සිටිනවා යැයි වැරදියට වටහා ගැනීමක් වැන්නකි
- අප තුළ වැරදි වැටහීම එළිපිටම පවතින අතර එදිනෙදා ක්රියාකාරකම් තුළ එය නඩත්තු වීම සිදුවේ
- මම මගේ ආදී ලෙසද ලෝකය ලෙසද මව, පියා ගේ දොර ඉඩකඩම් ආදී ලෙස ද පනවා ගත් නොයෙකුත් වටිනාකම් උපයෝගී කර ගනිමින් රුවල ක්රියාත්මකවේ
- මෙය රුවලක් ලෙස නොපෙනුනත් අප නොයෙකුත් ආශාවන් ඔස්සේ ලෝකය දෙසට නිරායාසයෙන් ඇදී යන බව තුළින් එය හඳුනාගත හැකිය
- මෙම නොපෙනෙන, දුකට හේතුවන, රුවලේ සීමාවන් හඳුනගෙන වහා ගලවා ඉවත් කිරීමට කටයුතු කළ යුතුය
249. ඇවිදින සිරගෙය
- ශරීරය යනු ඇවිදින සිරගෙයකි. අප එහි බරපතල වැඩ සහිත, දඬුවම් ලබන සිරකරුවන් වෙමු
- එය විශාල සිර මැදිරියක්ද නොවේ. ප්රමාණයෙන් ශරීර ප්රමාණය නොඉක්මවයි
- බඩගිනි වේදනාව මෙන්ම එයට ආහාර සැපයීමට සිදුවීම ලැබුණු එක් දඩුවමකි
- මලපහ කිරීම, මුත්රා කිරීම, ඒවා සේදීම ආදී අසූචිය සමඟ ලැගීමට සිදුවීම අනෙකකි
- නිරතුරුව ඉරියව් මාරු කිරීමට සිදුවීමද රැවුල කැපීම, කොණ්ඩ කැපීම, දත් මැදීම ආදී නොයෙකුත් පිරිසිදු කිරීම් ලෙස ලැබුණු තවත් දඬුවම්ය
- නිරතුරුව හුස්ම ගැනීම සහ පිට කිරීම මෙන්ම මානසික පීඩාවන් ආදී තවත් බොහෝ දඬුවම්ද වේ
- මේ අතරතුර මෙපමණ දඬුවම් විඳින අපහට තව තවත් දඬුවම් ලැබීම පිණිස වූ කර්මය ආදී නොපෙනෙන දඬුවම්ද වේ
- දඬුවමක් විඳින බව වත් නොවැටහෙන දුර්වල මානසික මට්ටමක් ලැබීම, ලැබුණු තවත් බරපතල දඬුවමකි
- මේ ආකාරයෙන් බොහෝ අසරණ අප හට කිසිදු සාධාරණ හේතුවක් නැතත් නිවන් දැකීම දක්වා බරපතල සිර දඬුවම් නියමවී ඇත. විදර්ශනාව පිණිසය
248. අහිකුණ්ඨකයා
- සර්පයන්ගේ විෂ නොදත් අතදරු ළදරුවන් ආදීන් සර්පයන්ට බිය වන්නේ නැත
- මෙල්ල කිරීම, දමනය කිරීම, දුර්වලතාවය ආදී සර්පයන්ගේ තතු මනාව දත් අහිකුණ්ඨකයන් ආදීන්ද සර්පයන්ට බිය වන්නේ නැත
- ඒ අතරමැද සිටින සර්පයන්ගේ විෂ, හැකියාව, දුර්වලතාවය, මෙල්ල කිරීම, දමනය ආදිය නොදත් පිරිස් පමණක් සර්පයන්ට බිය වීම සිදුවේ
- ඉහත උපැහරණය අනුව වැඩිම හානිය සිදු වන්නේ කිසිවක් නොදත් අතදරු ළදරුවන් හටය
- එලෙසම සිත, කර්මය, විපාක ආදිය පිළිබඳව කිසිවක් නොදත් පෘථග්ජන භාවය යනු එක්තරා අතදරු ළදරු භාවයකි
- මෙම මානසික තත්ත්වය තුළ උපරිම කර්මයක් රැස්වෙන අතර පහසුවෙන් සසර තුළ දුක් වේදනා විඳීමට උරුම වීමට හේතු සකස් වේ
- මේ සිත, කර්මය ආදිය පිළිබඳව මනාව දත් තථාගතයන් වහන්සේ ප්රමුඛ ආර්ය ශ්රාවකයන් සිතට බිය වන්නේ නැත
- කර්මය බලගැන්වීම වැළැක්වීම පිණිස වූ නොයෙකුත් උපායන් උන්වහන්සේලා මනාව හඳුනන්නේ ය
- තවද උපාය දන්නා අපායේ නොවැටේ ලෙස සිංහල ජන වහර තුළ කියමනක්ද සම්මත වී ඇත්තේ අපගේ මුතුන් මිත්තන් බොහෝමයක්ද මාර්ගඵල ලැබූ ආර්ය ශ්රාවකයන් වූ හෙයිනි