All Cards
Total Cards: 416 |
Page: 8 of 21 |
Showing: 20 cards
276. කටුක බව
- ඉගෙන ගැනීම කටුකය, නමුත් රැකියාවක් කිරීමට එය සිදුකළ යුතුය
- රැකියාව කටුකය, නමුත් වැටුපක් ලබා ගැනීමට එය සිදු කළ යුතුය
- වැටුපෙන් කළ හැකි වන්නේ කැමති දේ ගැනීම නොව තිබෙනා දෙයින් යමක් තෝරා මිලදී ගැනීමයි
- එයින් බඩගිනි වේදනාව, සීතල උණුසුම ආදී දුක්ඛයන්ගෙන් සම ආරක්ෂා කිරීම, ඇසෙහි ඇති රූප දැකීමේ පිපාසය දුරු කිරීම, සිතෙහි විඳීමේ පිපාසය දුරු කිරීම, දිවෙහි රසවිඳීමේ පීඩාව දුරු කිරීම ආදී ලෙස වේ
- අවසානයේ රැකියා ආදිය සිදු කිරීමෙන් සිදුවී ඇත්තේ නොයෙකුත් කායික මානසික පීඩා දුරු කිරීමක් පමණි
- අන් ආකාරයෙන් රැකියා සිදු කරන්නේ වේදනාවන් අඩුකර ගැනීමට මිස සැපතක් ලැබීමට නොවේ. සසර තුළ පවතින්නේ සැප සොයමින් දුක් විඳීමක්ය. සැප ලෙස හමුවන දෑ ද දුකට මගක්ය.
- තවද පැවිද්ද වුවද අපහසුය, කටුකය, දුක් සහගතය. ලෞකික ජීවිතය බොහෝ අපහසුය, බොහෝ කටුකය, බොහෝ දුක් සහගතය
- ඇසින් බාහිර දේ දැකිය හැකි වුවත් එළිපිටම ඇති ඇසට ඇස දැකිය නොහැකිය. ඇස දැකීම උපක්රම හෝ මානසික ක්රමයකින් සිදු කළ යුතුය. එලෙසම එළිපිටම තිබුණත් මට මම හමුවන්නේද නැත. එය ප්රඥාගෝචරව වෙර වීරියෙන් සිදු කළ යුතු කාරණයකි
- මේ දුක්ඛයන් දුරු කිරීමට මේ මොහොතේ ගනු ලබන තීරණ බොහෝ වැදගත්ය. එම තීරණ පිළිබඳව සිය දහස් වාරයක් වුවද විමසීමට වටින්නේය
No audio available
275. ගඟ මැද ගල
- පුද්ගල දෘෂ්ටිය යනු ගඟක් මැද පිහිටි ගලක් වැනිය. ගඟ යනු සසර ස්වභාවය වේ
- ගල නිසා ජලයේ කැළඹීම, දියසුළි, රැළි ආදිය ඇතිවේ. ගලෙහි නිරතුරුව ජල පහර වැදීම සිදුවේ. ජල පහර ඔස්සේ ගලා එන යමක් ඇත්නම් ඒ සියල්ලෙන්ම සිදුවන්නේද ගල මත පීඩනයක් එල්ල වීමයි
- ගල, පොළොව අල්ලාගෙන පීඩනයෙන් මිදීමට උත්සාහ කළත් පීඩනය නතර වන්නේ නැත. අන් ආකාරයෙන් ගලෙහි ඉරණම වී ඇත්තේ පීඩනය නැතහොත් දුක දරා ගෙන රැඳීමක් පමණි
- දුකට හේතුව වන්නේ ගල පැවතීමයි. එසේම දුක නොපැවතී ගලෙහි පැවැත්ම ඇතිවන ක්රමයක්ද නැත
- උපමාවකට ගැලපුවහොත් දියරැළි, දියසුළි සහ ජල පහර වැදීමෙන් ඇතිවන පීඩනය ආදී බලපෑම්ද තෘප්තියක් කර ගනිමින් වින්දනය කිරීමට ගල උත්සාහ කරයි
- නැතහොත් ජලය තුළ බැසගෙන තිබෙන ගල ජලයෙහි සිසිලස හෝ විඳිමින් තෘප්තියක් ලැබීමට උත්සාහ කරයි
- එලෙසම පුද්ගල ධර්මතාවය ද සිසිලස, උණුසුම, හිරු එළිය සහ ශරීර වේදනාව ආදී සියල්ලෙන්ම බැට කමින් ඒවා තුළින්ම යම් තෘප්තියක්ද සකස් කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි
- සසර තුළ කිසිදු පරම වූ සැපක් නොමැත. වැසිකිලි කැසිකිළි කිරීම තුළ පවා අපහසුතාව පහවීමෙන් තෘප්තියක් ලබා ගැනීමට විඤ්ඤාණයට සිදුවී ඇත්තේ ඒ නිසාය
- බඩගින්නට බත් කෑම විසඳුම නොවේ. බඩගින්නට නැවත නැවත බත් කෑමෙන් බඩගින්න කිසි දිනක දුරු වන්නේ නැත. එසේම බත් කෑමෙහි අවසන් වීමක්ද නැත. පැවැත්මට සකස් වූ විසඳුම් තුළ ඇත්තේ ද බඩගින්නට බත් කනවා වැනි තාවකාලික නිෂ්ඵල බවකි
No audio available
274. වැරදි වැටහීම
- විඤ්ඤාණ ධාතුව බොහෝ කල් පැවැති පුරුදු අනුව වෙනස් ලක්ෂණ දරයි. නමුත් හේතු ඵල ලෙස ක්රියාත්මක වීම, පැවැත්ම, නිරෝධය, කර්මය ආදී සියලු ධර්මතාවයන් විඤ්ඤාණය තුළ නොනැසී පවතින්නේය
- ගෙවීමට ඉතිරි වූ කර්මයන් මිස නිරෝධ කළ නොහැකි ලෙස පැනවෙන විඤ්ඤාණ ලෝක ධාතුව තුළ නොමැත
- ලෝක ධර්මය තුළ හේතු ඵල ක්රියාවලියක්ම මිස වැරදි නිවැරදි ලෙස, දුක සැප, හොඳ නරක, කරුණාව දයාව ආදී කිසිවක් පැනවෙන්නේ නැත
- ඒවා පැනවෙන්නේ සත්ව පුද්ගල දෘෂ්ටියට සාපේක්ෂවය
- ආයතන හරහා ඇතුල්වන තොරතුරු හඳුනා ගැනීම ඒ හරහා කර්මය ආදී ධර්මයන්ද උපයෝගී කරගනිමින් පැවැත්ම සකස් කර ගැනීම විඤ්ඤාණයේ ස්වභාවයයි
- නමුත් ගැටළුව වන්නේ මෙම ධර්මතාවය හරහා හේතුඵල ලෙස සකස් වූ දුක් විඳින සත්වයකු සසර තුළ සිරවීමයි. බුදු කෙනෙක් මැදිහත් වන්නේ මෙම ප්රශ්නය විසඳීමටයි
- මෙම සත්ත්වයා සසරෙන් ගැලවීම යන කාරණයට සාපේක්ෂව හොඳ නරක, වැරදි නිවැරදි හඳුනා ගැනීම, සැප දුක ආදී ධර්මතාවයන් ගොඩනැගේ
- මේවා හුදෙක් මම නැමති දෘෂ්ටියට සාපේක්ෂව පවතින ධර්මතා පමණි. ඒවා පරම සත්ය නොවන සාපේක්ෂක ධර්මතාවයන්ය
- එනම් සත්වයා සසරට පමුණුවන නැවත ඉපදීමකට හේතුවෙන පැවැත්ම ඇති කරන සියලු වැටහීම්, වැරදි වැටහීම් වේ. ඒ අනුව නැවත ඉපදීමක් ඇති නොවන පරිදි යම් වැටහීමක් ඇත්නම් එය නිවැරදි වැටහීමකි
No audio available
273. පිළිකුල සහ වචන භාවිතය
- කළකිරීම සහ පිළිකුල ඉස්මතු වන ආකාරයෙන් වචන යොදමින්, සෑමවිටම මෙනෙහි කිරීම් කළ යුතුය
- මේ කයෙහි සම මතුපිට අසූචි තැවරී ඇති ස්ථාන ඇත්තේය. මසෙහි ගිලුණු මස් ගොබ දෙකක් මගින් පෙනීම ඇති වන්නේය
- මේ කයෙහි කකුල් කෙළවර මෙන්ම අත්වල කෙළවරද සම සිට මස දක්වා ගිලුණු නියපොතු ඇත්තේය. කෙළ මත ගිලුණු දිව ඇත්තේය
- දත් පිරිසිදු කිරීම මඳක් ප්රමාද වුවහොත් දත් අතර පල් වූ ආහාර කැබලි කෙළ සමග මිශ්ර වී කුණු ගඳ හමන්නේය
- මේ ශරීරයේ මළ මුත්රා, නිදිමත සහ බඩගිනි ආදී නොයෙක් වේදනාවන් ඇතිවන්නේය. නොයෙකුත් දුර්ගන්ධයන් හමන්නේය
- මොනතරම් කම්මැලියෙක් වුවත් කම්මැලිකම් පසෙකලා, වහලෙකු මෙන් වැසිකිළි කැසිකිලි ආදී ශරීරකෘත්යය ඉටු කර දීමට සිදුවන්නේය
- විටින් විට අසූචි පිටවීම පිණිස සංඥා නිකුත්වන්නේය. ඊට ප්රතිචාරයක් නොදක්වන්නේ නම් ඉන්නා ස්ථානයේම අසූචි පිටව යන්නේය
- විටින් විට වේදනාවක් සමඟ මුත්රා පිරී ඇති බව සංඥාවන් මගින් මනසට ලැබෙන්නේය. වැසිකිළියට දුවනවා මිස, කිසිවෙකු එය කල් දැමීමට, තර්ක කරන්නේ හෝ උත්සාහ කරන්නේ නැත
- මෙම ශරීරය දුක් විඳීමටම සකස් වූවකි. මෙහි තතු හොඳින් දන්නා අයෙකු මෙයින් මිදීමම පතන්නේය
No audio available
272. සිත පෙරළා ගැනීම
- අප නොයෙකුත් කාරණා ඉස්මතු කළත් සිත පහසුවෙන් එම කාරණා පිළිගන්නේ හෝ ඒ තුළ පිහිටන්නේ නැත
- සිතට තරවටු කොට එම කාරණා තුළ පිහිටවිය යුතුය
- යකඩ ඇණයක් වුවද සියුමැලිව අතගා එය ගැලවීම අපහසු කාරණයකි
- ශරීර ශක්තිය මෙන්ම නුවණින් උපක්රම යොදා, නොයෙක් ආයුධ භාවිතයෙන් ගැලවීම සිදු කළ යුතුය
- එලෙසම සිතේ තදට බැස ඇති කෙලෙස් නැමැති ඇණ ගැලවීමටද එවැනිම ක්රමයක් භාවිතා කළ යුතුය
- ප්රාණ ශක්තිය උපදවා උපක්රමද යොදා ක්ලේශයන් ගැලවීම පිණිස වෙර වීරිය කළ යුතුය
- සැමදා එකම දේ සිදු කරන විටද ඒවාට හුරුවී ඒවා තුළද කෙලෙස් වැඩීම සිදුවේ
- ක්රම වෙනස් කරමින් නැවත නැවත යාවත්කාලීන කරමින් මෙම සංග්රාමය කළ යුතුය
- ආයුෂ කෙළවර වීමට පෙර, ධර්ම මාර්ගය තුළ සිත පිහිටුවීම සංසාරය පුරාවටම සිදු නොවූ නමුත් සිදුකළ යුතුම කාර්යයයි
No audio available
271. රූපවාහිනිය
- රූපවාහිනියක් නරඹන්නෙකුට විකාශනය වන දෙය නැරඹීම මිස සිදු කළ හැකි වෙනත් කිසිවක් නැත
- චැනල් එක මාරු කළද සිදුවන්නේ නැවත විකාශනය වන දෙයක් නැරඹීම පමණි. විකාශනයට කිසිදු බලපෑමක් කළ නොහැක
- කතාවක් නැරඹීමට කැමැත්තක් ඇති විට රූපවාහිනයක් මිලදී ගැනීම, විදුලි බලය සපයාදීම, සුදුසු ස්ථානයක තබා ආරක්ෂා කිරීම, විකාශනය වන මොහොතට එය නැරඹීමට සිදුවීම ආදී බොහෝ ආදීනවද එහි පවතී
- කතාව පමණක් වෙනම නැරඹීම කළ නොහැක. වෙළඳ දැන්වීම් ආදිය නැරඹීමට සිදුවීම ආදීනව වේ
- එලෙසම මනස යනු ත්රිමාණ රූපවාහිනියකි. එය සාමාන්ය රූපවාහිනියකට වඩා දියුණු අතර ඇසීම, පෙනීම පමණක් නොව දැනීම, හැඟීම ආදී විශේෂාංග වලින් ද සමන්විත වේ
- මේ තුළ නොයෙකුත් විපාකයන් විකාශනය වන අතර ඒ ඒ මොහොතේ කර්මයන් ආදිය සකස් වෙමින් අනාගත විකාශනය ද සැලසුම් වේ
- සැප විඳීමේ අරමුණින් විකාශනය නැරඹුවත් නොයෙකුත් දුක්ඛයන් පැමිණීම නොවැළැක්විය හැකි දෙයකි
- සංසාරයක් තුළම සිදුකර ඇත්තේ මනස තුළ සිදුවන දුක සැප ආදී නැවත නැවතත් පුනරාවර්තනය වන විකාශනයන් නැරඹීමක් පමණි
- විකාශනය මම නැමැති දෘෂ්ටිය නිසා සිදුවන බවද විකාශනය තුල ඇති කුඩා කොටසකට ඇති වූ කැමැත්ත සියල්ලටම හේතුව බවද වැටහුණු විට විකාශනය නිරායාසයෙන් නතර වනු ඇත
No audio available
270. නොනිදන සෙවණැල්ල
- සෑම කෙනෙකුම අතීතයේ රැස්කළ කර්මයන් ඔවුනොවුන්ට නොනිදන සෙවණැල්ලක් ලෙස උපමා කළ හැකිය
- සෙවණැල්ලක් පුද්ගලයා හැර නොයන්නා සේම, අප විසින් රැස් කරන ලද කර්මයද, මේ භවයේදී හෝ භවයෙන් භවයට හෝ අප පසුපසම ලුහුබඳිනු ඇත
- ස්තුවක් නොමැතිව සෙවණැල්ලක් ඇතිවන්නේ නැත. එලෙසම මම නැමැති දෘෂ්ටියෙන් තොරව කර්මයක් හට ගන්නේද නැත
- සෙවණැල්ලක් අල්ලා ගැනීමට, පාලනය කිරීමට නොහැකි සේම, කර්මය හෝ විපාකය අපගේ බාහිර කැමැත්තට අනුව වෙනස් කළ නොහැකි ධර්මතාවයකි
- සතර අපාය (නිරය, තිරිසන්, ප්රේත, අසුර) යනු නොනිදන සෙවණැල්ල අතිශයින්ම බලවත් වී විකෘති වී ගොස් ඇති භයංකර අවස්ථාවක් බව දැක්විය හැකිය
- අප අතින් කුසල් හෝ අකුසල් සිදුවන සෑම මොහොතකදීම, නව කර්මයක් (නව සෙවණැල්ලක්) නිර්මාණය කරමින්, සංසාර ගමන තව තවත් දීර්ඝ වේ
- සෙවණැල්ලකට වෙඩි වදින්නේ නැත. පොල්ලෙන් ගසා විනාශ කළ නොහැක. වෙනත් භෞතික උපක්රමයන් යෙදීමෙන්ද ඇති ඵලක් නැත
- එයට අදාළ හේතු නිරෝධ වන්නේ කෙදිනකද, ඒ වනතුරු කල්ප කාලාන්තරයක් වුවද සෙවණැල්ල පවතින්නේය. සක්කාය දිට්ඨියද එලෙසමය. ප්රාර්ථනාවෙන්, යැදීමෙන් හෝ හඬා වැටීමෙන් නිරෝධ වන්නේ නැත. එයට තුඩුදුන් හේතු කෙදිනක හෝ සොයා නිරෝධ කරන තුරු සක්කාය දිට්ඨියද ඒ හා බැඳී ඇති සසර ගමනද නොනැසී පවතිනු ඇත
No audio available
269. මිනිස් නුවණ
- මනුස්සයාගේ දැන ගැනීම් පිළිබඳ බුද්ධිමත් භාවය අන් සත්වයන්ට සාපේක්ෂව ඉහළ තත්වයකට වැඩිදියුණු කළ හැකි ය
- මතකය මෙන්ම, තීරණ ගැනීමේ හැකියාව සහ පුණ්ය ශක්තිය අනුව උරුමවන අතර එය කාලයෙන් කාලයට ජීවිතයෙන් ජීවිතයට වෙනස් වේ
- අන් සත්වයන්ගේ මානසික මට්ටමට සම වීම තුලින් එම සත්වයන්ට ඇතිවන දුක්ඛයන්, මානසික මට්ටම් මනාව වටහා ගත හැක. ඒ සඳහා එම සත්වයින් මම යැයි මට ආදේශ කර සිතීමෙන් මිනිසුන්ගේ මෙන්ම තිරිසන් සත්ත්වයන්ගේද දුක හඳුනාගත යුතුය
- මනුස්සයන් වූ අපට බොහෝ බලයක් ඇත. එය කොපමණද කිවහොත් අපගේ එක් සිතිවිල්ලක වෙනසින් බොහෝ සත්වයන් හට අභය දානය පවා ලබා දිය හැක. උදාහරණයක් ලෙස සින්ක් එකට උණු වතුර නොදැමීම ආදිය දැක්විය හැක
- කාමභෝගී සිතට ලැබුණු දෙයෙහි වටිනාකමක් පෙනෙන්නේ නැත. නොලැබුණු දේ තුළ බොහෝ වටිනාකමක් පෙනෙන්නට වන්නේය
- නමුත් ලැබුණු දෙය අහිමි වන විට හඬා වැලපීමේ ප්රමාණය, දුක් වීමේ ප්රමාණය අනුව එහි වටිනාකම විදහා දක්වන්නේය. නමුත් එවිට සියල්ල සිදුවී හමාරය
- නිර්වාණ සම්පත්තියද එවැන්නකි. අතට ලැබුණු අවස්ථාව මඟහරින, ප්රමාද කරන අප හට එහි වටිනාකම වැටහෙන්නේ නිරය, තිරිසන් ආදී අපායට වැටුණු දවසටය
- නමුත් එවිට වටහා ගැනීමේ හැකියාවද, අපගේ බලයද, නුවණද අපට අහිමි වී ගොසින්ය
- මනුස්ස නුවණ නොසිතන තරම් බලවත්ය. මුවහත් කළ විට කෙලෙස් ඉදිරියේ දෙපැත්ත කැපෙන කඩුවක් ලෙස ක්රියා කරන්නේය
No audio available
268. ලේ සංඥාව
- සිතේ විසිරුණු ස්වභාවය, සිත එකඟ කර ගැනීමට ඇති කදිම භාවනා උපක්රමයක් වන්නේ අසුභ සංඥාව මෙනෙහි කිරීමයි. ලේ සංඥාව යනු තවත් අසුභ සංඥාවකිලේ යනු ඝාතනය, මාංශ, ලේ පිපාසය, දඬුවම් සහ වධහිංසන වැනි අකුසල සහ දුක, අශුභ සංඥාවන් සමඟ සෘජුවම බැඳුණු ද්රව්යයකි. ඒ බව සිතට වටහා දිය යුතුය
- රුධිරයට ඇති කැමැත්ත යනු නිරය, ප්රේත, අසුර සහ තිරිසන් ආදී සතර අපාගත උප්පත්තීන් හි ගති නිමිති සමඟ සෘජුවම බැඳී පවතින සහ දුකට නැඹුරුවීමක් බව පෙන්වා දිය යුතුය
- රූප කෙරෙහි ඇලී බැඳී සිටීම යනු, රුධිරය නොමැතිව පැවතිය නොහැකි ඇසට බැඳීමකි. රුධිරයටම කැමති වීමකි, එනම් එනම් දුගති, ගති නිමිති ඒ හා ස්පර්ශව පවතී. මෙය මෙලෙසම බව පෙන්වා දිය යුතුය
- එලෙසම, ශබ්දයට කැමති වන්නා ද, රුධිරයෙන් තොරව පැවතිය නොහැකි කනක් මුල් කරගෙන, වක්රාකාරව රුධිරයට කැමැත්ත දක්වයි එනම් එහිද දුගති ගති නිමිති ස්පර්ශව පවතී
- දිව සහ ශරීරය තුළින් රසයන් සහ ස්පර්ශයන් විඳීම යනු ලේ මාංශ ඇසුරේ ගනුදෙනු කිරීමකි. එහිද පවතින්නේ දුගති ගති නිමිතිය
- සිතිවිලි පවා රුධිරය හා බැඳී පවතින්නේ, ඉහත ගනුදෙනුවලට වක්රාකාරව දායකවීම සහ සිත පැවැත්මට රුධිර සැපයුම අත්යවශ්ය වන බැවිනි
- මෙම ඉන්ද්රියයන් තුළින් අප විඳින සියලු සැප යනු, අවසානයේ ලේ මාංශ ඇසුරෙහි ගොඩනැගෙන දුගති ගති නිමිති වලට මාර්ගයේ විවර කර ගැනීමකි
- මෙලෙස සිතිවිලි ලේ හා ස්පර්ශව ඇති බව, දුගති ගති ඒ හා සම්බන්ධ බව පෙන්වා දිය යුතුය. මේලෙස සිතීම මගින් සිත හික්මවා ගත හැකිය
No audio available
267. සැප සංඥාව සහ ආදීනව
- ලෞකික සැපය යනු ක්ෂණිකව සිතට දැනෙන, තෘප්තියක් ලබා දෙන සංඥාවකි. මෙය වරදවා වටහා ගැනීම නැවත භවයට පැමිණීමටත් ප්රධාන හේතුවයි
- සැපයක් ඇත්නම් අල්ප වේ. එය විඳීම සඳහා කාලය, ශ්රමය සහ ශක්තිය කැප කිරීම සම්ප්රයුක්ත ලෙස මහත් වූ දුක්ඛයකි
- ලෞකික සැප විඳින මොහොතේදී පවා, නැවත දුක් විඳීමට හේතුවන කර්ම පථයන් කිසිම දැනුම් දීමකින් තොරව සිත තුළ නිර්මාණය වේ
- මෙම "ආදීනව පථ" යනු සත්ත්වයා භවයෙන් භවයට, භවයෙන් භවයට ගෙන යන විපාක වාරයන් (කර්ම විපාක චක්ර) වන අතර, ඒවා දීර්ඝ සංසාර ගමනට හේතුවේ
- යම් වස්තුවක් හෝ අරමුණක් කෙරෙහි ඇලී (තණ්හාවෙන්) එය භුක්ති විඳීම යනු, සැප සංඥාව මුල් කරගෙන අඛණ්ඩව දුක් විඳීමට මාර්ගය විවර කර ගැනීමකි
- උපමාවක් ලෙස ලෞකික සැපය යනු ගොම ගොඩක වූ කඩල ඇටයක් වැනිය. ආදීනව බොහෝ වන අතර වැඩි අනුපාතයකින් මිශ්ර වී ඇත්තේ දුකය
- ක්ෂණික සතුටක් වෙනුවෙන් මුළු සංසාර ගමනම දීර්ඝ කර ගැනීම අප මුතුන් මිත්තන් ඇතුළු බොහෝ පිරිසකට උරුම වූ දුක්ඛිත ඉරණමකි
- සැපයට ඇලීම සහ දුකට ගැටීම යන දෙකම ඇතිවන්නේ සැපයෙහි සැබෑ ස්වභාවය පිළිබඳව ඇති වැරදි වැටහීමක් නිසාය
- එබැවින්, සතර අපායටම නැමුණු සිත කෙලින් කර නිරෝධ කිරීම අප අපටම කර ගත යුතු යුතුකමයි
No audio available
266. චේතනාව සහ විපාකය
- චේතනාව යනු කර්මයයි. එම කර්මයේ ඵලය/ප්රතිඵලය විපාකයයි
- සිතුවිලි යනු චේතනා නොවන අතර පැරණි චේතනාවල ඵල (විපාක) ලෙස දැකිය හැකිය. අතීතයේ මුල් බැසගත් රාග, ද්වේශ, මෝහ වැනි කෙලෙස්වල බලපෑමෙන්ම වර්තමාන සිතුවිලි පහළ වේ
- සිතුවිලි යනු සිතේ ඇති වන රූප වන අතර, ඒවා ද ඇති වී නැති වී යන අනිත්ය ස්වභාවයෙන් යුක්තය
- සිතුවිල්ලක් ඇති වූ විගසම එය "මගේ සිතුවිල්ල" ලෙස තදින් අල්ලා ගැනීම (උපාදානය) මෝහයේ ලක්ෂණයයි
- අප්රසන්න දේ ඇසීම හෝ දැකීම ආදී විපාක ලෙස අපට දුක් සහගත සිතුවිලි ඇතිවිය හැක
- යම් පුද්ගලයෙකු සිතුවිලි 'විපාක' ලෙස හඳුනා ගත් විට නව කර්ම රැස් වීම දුර්වල වේ
- විපාකයක් වූ සිතුවිල්ලකට ඇලීම හෝ ගැටීම යනු, සිතුවිල්ල චේතනාවක් බවට පත් කර, සංසාරය දිගු කර ගැනීමයි
- සැපවත් හෝ දුක්ඛිත සෑම සිතුවිල්ලකම ඇත්තේ අනිත්යභාවය පමණක් බව නුවණින් දකින විට කෙලෙස් මන්දනය වී දුරුවී යනු ඇත. සිතුවිලි දෙස විපාක ලෙස බැලීම අවසානයේදී සියලු සිතුවිලිවලින් මිදී, පරම නිවන් සුවය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට මග පාදයි
No audio available
265. ඇලීමෙන් මිදීමේ ප්රඥාව
- අපද්රව්ය වලක් අත්හැරිය විට කාලය සමඟ පොහොර නිෂ්පාදනය වේ
- සක්රීය අපද්රව්ය වලක් වුවත් කාලය සමග පිරිසිදු භාවයට පත්වන ස්වභාවයක් ඇත
- නමුත් ශරීරය තුළ අපද්රව්ය වලවල් නමයක් ඇති අතර ඒවා තුළ සිදුවන්නේ අපද්රව්ය නිෂ්පාදනය වීමයි
- පිරිසිදු නොකර අතහැර දැමුවහොත් හඩු ගඳ හමන අතර, තවදුරටත් පිරිසිදු නොකරන්නේ නම් කුණු ගඳ ගසමින් වලවල් පිටින්ම කුණුවී යනු ඇත
- මෙපමණ කුණු ගඳ ගසන, අසූචිය නිෂ්පාදනය වන මෙම ශරීරය තුළ කැමැත්තෙන් බැසගෙන සිටීමට ප්රකෘතිමත් සිතකට නොහැකිය
- ඒ සඳහා පිළිකුල, නොපිළිකුලක් ලෙස දකින විකෘති සිතක්, උන්මත්තක ස්වභාවයක් පැවතිය යුතුය
- තථාගතයන් වහන්සේ පිළිකුල් භාවනාව ආදී භාවනාවන් හඳුන්වා දී ඇත්තේ මෙය නිවැරදි කිරීම සඳහා විය යුතුය
- අසූචි වලවල් පිරිසිදු කරමින්, ඒවා මුර කරමින්, ආරක්ෂා කරමින්, තව තවත් ඒවාම පතමින් ගත කරන ජීවත් වීමෙන් නැති ඵලක් නැත
- කාමයන්ගෙන් වැඩි බාගය පවතින්නේ ද මෙම අසූචි වලවල් කේන්ද්ර කොට ගෙනය. වෙනත් කෝණයකින් බැලුවහොත් ලෝකය කැරකෙන්නේ ද මෙම අසූචි වල වටාය. ප්රඥා ගෝචරය
No audio available
264. කෙළවරක් නොමැත
- කාලය අතීතය දෙසට අනවරාග්රය. අනාගතය දෙසටද අනවරාග්රය. අප කාල අක්ෂය තුළ මංමුලාවී අතරමං වී ඇත. කෙළවරක් නොමැත
- පෘථිවිය විශාලය. සෞරග්රහ මණ්ඩලය අතිවිශාලය. අපට පෙනෙන තරු ආදියද විශ්වය තුළ පවතින ග්රහලෝකද, අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- ඉපදුණු විට මරණය සිදුවේ. මැරුණු විට නැවත ඉපදීම සිදුවේ. අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- ඉපදුණු දා සිට අප ඉගෙන ගන්නෙමු. නැවත නැවතත් ඉගෙන ගන්නෙමු. ජීවිතයෙන් ජීවිතයටද ඉගෙන ගන්නෙමු. අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- අපි කය පිරිසිදු කරන්නෙමු. නැවත නැවත පිරිසිදු කරන්නෙමු. ජීවිතෙන් ජීවිතයට පිරිසිදු කරන්නෙමු. කෙළවරක් නොමැත
- අපි ආහාර ගන්නෙමු. නැවත නැවත ආහාර ගන්නෙමු. කෙළවරක් නොමැත
- පෘථිවිය කැරකෙන්නේය. පෘථිවිය වටා සඳ කැරකෙන්නේය. සෞරග්රහ මණ්ඩලයද කැරකෙන්නේය. කෙළවරක් නොමැත.
- මේ පෘථිවිය ආදී සෞරග්රහ මණ්ඩලය කොහේ හෝ ගමනක් යන්නේය. අනවරාග්රය. කෙළවරක් නොමැත
- කර්මයන් සිදුවන්නේය. ගෙවෙන්නේය. නැවත රැස් වන්නේය. කෙළවරක් නොමැත. මේ ආකාරයෙන් ලෝකය යනු නොයෙකුත් දුක්ඛයන් පිරිවරා ගත් කෙළවරක් නොමැති ධර්මතාවයකි. සසරින් මිදීමට වීරිය ඇතිවීම පිණිසය
No audio available
263. කළු ගල
- සංවේදීතාවය අඩු කළුගල්, ගහ කොළ සහ මල් මෙන් කම්පනය වන්නේ නැත
- වැස්ස, සුළඟ, ඉඩෝරය ආදියෙන් කළු ගලකට පහසුවෙන් හානියක් සිදුවන්නේ නැත
- බොහෝ අලංකාර වුවත් ගහ කොළ මල් ආදිය අව්ව, වැස්ස, සුළඟ ආදියට බොහෝ සංවේදී වේ. බාහිර බලපෑම්වල කුඩා අඩු වැඩිවීමක් වුවහොත් විනාශ වීම පවා සිදුවේ
- තවද ප්රබල කළු ගලෙහි ලපටි සියුමැලි ගතියක් නැත. ස්වභාවයෙන් කළු සහ රළුය. එය පහසුවෙන් විනාශයට පත්වන්නේද නැත
- නමුත් ලස්සන සුවඳ අලංකාර ගහ කොළ මල් ආදිය තුළ ඇත්තේ සාපේක්ෂව ළපටි සියුමැලි ගතියක්ය
- එවැනි ලක්ෂණ ඇත්නම් ඒ තුළ පහසුවෙන් දුකට පත්වීමේ හැකියාව පවතින බව දත යුතුය
- එලෙසම ළපටි, සියුමැලි, සංවේදී, බොළඳ සිත ද වඩා දුකට පත් වන්නේය. නිරතුරුව කඳුළු පිරුණු දෙනෙත් ඇත්තේය. ඉක්මනින් උවදුරු වලටද ලක් වන්නේය
- දුක් නොවිඳින අකම්පිත සිතක පැවතිය යුත්තේ දැඩි රළු ස්වභාවයකි
- දුකට පත්නොවන, කිසිවකට කම්පා නොවන සිතක් කළු ගල මෙන් දැඩි විය යුතු බව වටහා ගත යුතු කාරණයකි
No audio available
262. සිතිවිල්ල
- නිරතුරුව දැනගැනීම් වලින් පණ ගහන මෙම සිතෙහි ගිය ගිය තැන ඇලෙන ලක්ෂණ ඇත්තේය
- කොන්ක්රීට් මෙන් අරමුණු වල හැඩය ගනිමින් කාලයත් සමඟ හොඳින් සවි වීම සිතෙහිද ලක්ෂණයකි
- යම් අරමුණක් කෙරෙහි සිතිවිල්ලක් ඇතිවේ. නැවත නැවතත් සිතිවිලි ඇතිවේ. කාලයත් සමඟ නොදැනුවත්වම සිතිවිලි වලින් අරමුණ වෙලා ගැනීම, බැස ගැනීම, උපාදාන වීම සිදුවේ
- සිත තුළ යමක් ලස්සන ලෙස, සුබ ලෙස, වටිනා ලෙස ආදී හඳුනා ගැනීමක් ඇත්නම් එය උපාදානය සඳහා සාරවත් භූමියකි
- එවැනි සිතක් දුර්වල අතර පහසුවෙන්ම රාගයෙන් ද්වේශයෙන් තෙත් වනු ඇත
- කැමති වුවත් අකමැති වුවත් සොබා දහම මැදිහත්ව යම් දිනයක ඇලවී ඇති සියල්ල ගලවා දමන අතර එවිට ඇතිවන දුක දරා ගත නොහැකි වනු ඇත
- සොබා දහමෙන් වෙන්කිරීමට පෙර වෙන් වී සිටීමට හැකිනම් එය නුවණැති ක්රියාවකි
- තවද සිතුවිලි වලින් තොරව පැවැත්මක් හටගන්නේ නැත
- මම, ලෝකය සහ දුක ආදී සියල්ල පණගන්වන සිතිවිල්ල යම් අයෙකු අවබෝධ කරයි නම්, දුකෙහි පැවැත්ම බිඳ වැටී නිරායාසයෙන්ම සසර ගමනද නවතිනු ඇත
No audio available
261. කැමැත්ත
- රෝද යනු වාහනයක ගමනට අත්යාවශ්ය කාරණයකි. යාන්ත්රණයක් මගින් රෝද බලගැන්වීම සිදුකරයි. සුවපහසු අංග උපාංග රැසකින් නවීන වාහන සමන්විත වේ
- නමුත් මේ සියල්ලටම හේතුව වී ඇත්තේ මනුස්සයාගේ ගමන් යෑමට ඇති අවශ්යතාවයයි. එම අවශ්යතාවයට හේතුව වන්නේ කැමැත්තයි
- එම අවශ්යතාවය හේතුවෙන් උත්සාහයක් ඇතිවී නොයෙකුත් නිර්මාණයන් සිදු වී අවසානයේ වාහනයක් නිර්මාණය වී ඇත
- මෙයින් නොනවතින අතර කැමැත්ත දුරු නොවන්නේ නම් ඉන් ඉදිරියටද නොයෙකුත් දෑ නිර්මාණය වනු ඇත
- එලෙසම සසර ගමනටද හේතුවී ඇත්තේ කැමැත්තයි. සසර ගමන යෑමට අවශ්ය නොයෙකුත් ශරීරයන් එම කැමැත්තේ අවශේෂ ප්රතිඵලයන්ය
- මනුස්ස කය කැමැත්ත හේතුවෙන් ගොඩනැගී ඇති තවත් ප්රතිඵලයකි
- ගමන් කරන වාහනයක රෝද ගැලවීම, අඩ තැබීම අපහසු කාරණයකි. මුලින් වාහනය හොඳින් පාලනය කර උපක්රම යොදා නතර කළ යුතුය
- එලෙසම කැමැත්තද මුලින් පාලනය කර ගත යුතුය. කැමැත්තේ සැර බාල කිරීමට, කැමැත්ත වෙනස් කිරීමට මෙන්ම අවසානයේ කැමැත්ත නිරෝධ කිරීමට අදාල නොයෙකුත් භාවනා ක්රම බුද්ධ ශාසනය තුළ හඳුන්වා දී ඇත
- තමන්ගේ කැමැත්ත හඳුනාගෙන උපක්රම යොදා කැමැත්ත පාලනය කළ යුතුය. එවිට පහසුවෙන් එය නිරෝධ කර ගැනීමට හේතු සැකසෙනු ඇත
No audio available
260. නොදන්නා දෙයක් නැත
- ලෝකය යනු පුද්ගල අනුබද්ධ මානසික කාරණයකි. එක්තරා ආකාරයකින් ලෝකය යනු තමන්ගේ දැනගැනීමේ ප්රමාණය ලෙසද දැක්විය හැක
- භෞතික ලෙස ලෝකයක් ඇත හෝ නැත ලෙස පවතින්නේද තවත් සිතිවිල්ලක් හෙයින් එයද මානසික කාරණයක් ලෙස දැක්විය හැක
- එනම් ලෝකය ලෙස හඳුනාගැනීමට ඇත්තේ එක්තරා ආකාරයකින් මානසිකව පවතින සිතිවිලි සමූහයකි
- ලෝකයෙන් මිදීම සඳහා, නිර්වාණය සඳහා යම් ආකාරයකට සියල්ල දැනගත යුතුය
- නමුත් සාමාන්ය පුද්ගලයෙකුට ලෝකය ලෙස හසු වන්නේ අධ්යාපනය, තාක්ෂණය, ගහකොළ, මහ පොළොව, අවකාශය ආදී නොයෙකුත් සංකීර්ණ මාතෘකාවන්ය
- මේවා මේ ආකාරයෙන් දැනගෙන කෙළවර කළ නොහැක. එසේ උත්සාහයක් දරන්නේ නම් වෙහෙසට පත්වීම, ආයුෂ අවසන් වීම හෝ යම් උන්මත්තක භාවයකට පත් වනු ඇත
- නමුත් ආර්ය භූමියේදී පොළොව යනු දුකකි, ගහ කොල, මිනිසුන් යනු දුකකි ආදී ලෙස සියල්ල වෙනත් ආකාරයකින් දැන ගනී
- දැන ගත් යමක් ඇත්නම් දුකකි, නොදැනගත් යමක් ඇත්නම් දුකකි ලෙස ද, තවදුරටත් ලෝකය යනු ත්රිලක්ෂණය ආදී ලෙස ද කැටි කොට අවසානයේ සියල්ල ශුන්ය ලෙසද අභව්ය ලෙසද අවබෝධ කරගනී
- මෙලෙස ආර්ය ශ්රාවකයා කිසිදු අඩුපාඩුවකින් තොරව ලෝකයම දැන ගන්නා අතර, සියල්ල කෙළවර කර සැපෙන් දුකින්, දැනගැනීමෙන් මිදුනාවූ පිරිනිවීමට පත්වේ
No audio available
259. බලවත් ඡන්දය
- පැළයක් පොළොව තුළ ස්ථාපිත කිරීම අපහසු කාරණයකි
- පැළයක්ව පවතින අවධියේ හිරු එළිය, වැස්ස, සුළඟ පවා පළිබෝධ ලෙස ක්රියා කරයි
- නමුත් ක්රමානුකූලව අතුපතර දමා වැඩෙන විට පළිබෝධ වූ හිරු එළිය, සුළඟ පවා ගසෙහි වර්ධනයට උපකාර කරයි
- එලෙසම පුද්ගලයකු ධර්ම මාර්ගයට පිළිපන් විට මව, පියා, ඥාතීන් පවා එයට එරෙහිව නැගී සිටි
- නමුත් ධර්මයෙන් පරිණත වීමත් සමග දෙමාපියන්, ඥාතීන්, හිතවතුන් පවා එයට උපකාර කරන අතර ශ්රාවකයන් බවටද පත්වෙයි
- අවසානයේ තමන් මෙන්ම ඥාති හිතමිත්රාදීන්ටද ලෝක සත්වයාටද සසරෙන් එතෙර වීමට මාර්ගය සකස් වේ
- තවත් විශේෂ වූ කාරණයක් ඇත. ප්රතිපදාව සඳහා තමා තුළ වූ කැමැත්තේ ප්රමාණය (ඡන්දය) සියල්ලටම වඩා බලවත්ය. ඡන්දය බලවත් නම් කිසිවෙකුට ඊට එරෙහිව නැගී සිටීමක් කළ නොහැක
- ඒ සඳහා ඡන්දය ඇතිකර ගැනීමට විශේෂ අවධානයක් ලබා දිය යුතුය. ඊට හේතු සකස් කරන දුක, සසර බය, ආදීනව, විපාක ආදිය පිළිබඳ මනා දැක්මක් ඇතිකර ගත යුතුය
- මේ සඳහා ධර්මශ්රවණය විදර්ශනාව මෙනෙහි කිරීම් ආදිය වැඩි වැඩියෙන් සිදුකළ යුතුය
No audio available
258. ධර්ම ස්ථාපන කුසලය
- පරිගණක මෘදුකාංගයක් පරිගණකයක ස්ථාපනය නොකර එය කුමක්ද යන්නවත් වටහා ගැනීම අපහසුය
- එම මෘදුකාංගයෙහි ක්රියාකාරී තත්ත්වය, එහි වටිනාකම හෝ ඒ පිළිබඳ වන ඕනෑම ප්රශ්නයකට පිළිතුරු, ස්ථාපනය කළ විට පහසුවෙන් දැක බලා ගත හැකිය
- එලෙසම යම් ධර්මයක් කොපමණ බලවත් දැයි දැනගැනීමට එම ධර්මය විඤ්ඤාණයක් තුළ ස්ථාපනය කළ යුතුය
- ත්රිපිටකය යනු ධර්මය ස්ථාපනය කරන අයුරු පෙන්වා දෙන user manual එකක් වැනිය
- ස්ථාපිත ධර්මයක් ඇති විඤ්ඤාණයක් තවත් විඤ්ඤාණයක ධර්මය ස්ථාපනය සඳහා පවතින හොඳම මාර්ගයයි
- බුද්ධ ශාසනය පවතින්නේ කල්යාණ මිත්රයන්ගෙන් ම බව තථාගතයන් වහන්සේද ප්රකාශ කර ඇති කාරණයකි
- තවද විඤ්ඤාණය යනු ධර්මය ගබඩා කර තැබිය හැකි හොඳම ස්ථානයයි
- විඤ්ඤාණය තුළ ධර්මයක් ගබඩා කර තැබීම සඳහා අවස්ථාව ලබාදීම යනු විශාල පුණ්යකර්මයකි
- ධර්ම ශ්රවණය යනු විඤ්ඤාණය තුළ ධර්මය ගබඩා කිරීම සඳහා අවස්ථාවක් ලබා දීමකි. ඒ බව දැනගෙන සිදු කරන විට එම කුසලය තව තවත් බල ගැන්වීම සිදුවේ
No audio available
257. Reset
- මනුස්ස ජීවිතයක් ගත කරන අපගේ සියලු බලතල, දේපළ, දූ දරුවන් දෙමාපියන් ආදී සියල්ල අහෝසි වී Reset වන මොහොතක් නුදුරු අනාගතයේ ඒකාන්තයෙන් පැමිණෙනු ඇත
- මේ මොහොතේ අපට යන එන තැන් කරන කියන දෑ තීරණය කිරීමේ යම් හැකියාවක් ඇත
- නමුත් මරණ මංචකයේ දී අප උපදින තැන අපට තීරණය කළ නොහැක. අපගේ ඉරණම තීරණය කරනු ලබන්නේ කර්මය විසින්ය
- එය අවසාන තීරණය වන අතර එයට විරුද්ධව අභියාචනා හෝ නඩු දැමීම් ආදියක් කළ නොහැක
- කැමති වුවත් අකමැති වුවත් කර්මයට අදාළව තීරණය වන භූමියේ ඉපදීම අපගේ ඉරණම වනු ඇත
- පාසැල් හැර යන මොහොත, දෙමාපියන් හිතෛෂීයන් අතහැර යන මොහොත, දෙමාපිය ඥාතී හිතමිත්රාදීන්ගේ මරණය සහ විශ්රාම ලබන මොහොත ආදී ශෝකාන්විත, සංවේදී, ඇසේ කඳුළු සහිත අවස්ථාවන්හිදී දරා ගැනීම ඉතා අපහසු කාරණයකි
- නමුත් මරණ මංචකය යනු සියල්ල අහිමිව ජීවිතයද අහිමිවන මොහොතකි. එය දරාගැනීම අතිශය දුෂ්කර අසීරු කරුණක් වනු ඇත
- අප එදිනෙදා සිදු කරන කටයුතු නතර වෙන දවසක් ඇත. ඉගෙනීම රැකීරක්ෂා ආදිය කරමින්, දේපළ ධනය රැස්කරමින් කාලය ගත කරන්නේ ඒවා භුක්ති විදින දවසක් පැමිණෙනතුරු නොව මරණය පැමිණෙන තුරු බව බොහෝ පිරිසකට නොවැටහෙන කාරණයකිමෙයින් මිදීමට සමත් විදර්ශනා ඥානයක් නොතිබුණහොත් සියල්ල Reset වී නොබෝ කලකින් සසරගත සත්වයාගේ මහගෙදර වන සතර අපායටම ඇද වැටෙනු ඇත
No audio available